11.02.2025 14:22
4.3k+
Hytaý neýtrinolary öwrenmek üçin dünýädäki iň uly suwasty teleskopy gurýar
Hytaýly alymlar Günorta-Hytaý deňzinde 1600 metr çuňlukda dünýädäki iň uly suwasty HUNT neýtrino teleskopynyň gurluşygyna başladylar. Taslama kosmologiýanyň we fizikanyň täze taraplaryny açyp biljek syrly bölejikleri
11.02.2025 14:13
4k+
Näme üçin lagyllar gyzyl, zümerretler bolsa ýaşyl: alymlaryň jogaby
Lagyllar we zümerretler çuňňur hem doýgun reňkleri bilen meşhurdyr. Olaryň reňkleri gyzyl we ýaşyl öwüşginleriň nusgasy bolup durýar. Eýsem, bu ajaýyp reňkler nireden gelip çykýar? Jogap, himiýa bilen baglanyşykly
09.02.2025 21:27
9.9k+
Älemdäki «iň uly jisim» tapyldy: ululygy 1,3 mlrd ýagtylyk ýylyna deň
Alymlar älemdäki «iň uly düzüm» hasaplanýan gurluşy ýüze çykardylar. Bu gurluşa «Kipu» diýlip at berildi. Onuň ululygy 400 megaparsege (1,3 milliard ýagtylyk ýylyna), massasy bolsa 200 kwadrillion Gün massasyna
09.02.2025 16:22
8.9k+
Näme üçin nauşnikleriň biri beýlekisinden çalt zarýadyny ýitirýär: ylmy düşündiriş
Ostiniň Tehas uniwersitetiniň alymlary nauşnikleriň bir taýynyň akkumulýatorynyň beýlekisinden çalt zarýadyny ýitirmeginiň sebäbini öwrenip, gyzykly netijä geldiler. Hünärmenler simsiz nauşniklerde akkumulýatoryň
09.02.2025 01:24
4.3k+
Saturnyň hemrasy Enseladda ummanlar kosmos enjamlaryndan ýaşaýyş alamatlaryny gizleýär
Beýleki planetalarda ýa-da asman jisimlerinde buzuň astyndaky ummanlarda ýaşaýşy gözlemek pikir edilenden has kyn bolup biler. Enselad boýunça geçirilen gözlegler, onuň ummanyndaky fiziki prosesleriň biologiki
09.02.2025 01:13
6.8k+
Alymlar EKO arkaly dünýäde ilkinji gezek kenguruwyň embrionyny döretdiler
Awstraliýaly hünärmenler dünýäde ilkinji gezek «synag çüýşesinde» kenguruwyň embrionyny döretdiler. Barlagçylaryň aýtmagyna görä, bu üstünlik koala, tasmaniýa "arwahy" we demirgazyk ýüňli wombaty ýaly ýitip gitmek
08.02.2025 22:17
2.8k+
Hereket ýagtylygy we energiýany döredýär: öz-özüne zarýad berýän sensor döredildi
Halkara alymlar topary hereketi we basyşy bir wagtyň özünde elektrik energiýasyna we ýagtylyga öwürýän sensory işläp taýýarlady. Gurluş batareýasyz, awtonom işläp bilýär we halas ediş operasiýalarynda, sportda
08.02.2025 12:38
5.7k+
Pompeýlerde b.e. 79-njy ýylyndaky wulkan atylmasyndan gaçan adamlaryň yzlary tapyldy
Italiýada iki müň ýyl ozal biziň eýýamymyzyň 79-njy ýylynda bolup geçen Wezuwiý wulkanynyň weýrançylykly atylmasyndan gutulmaga synanyşan adamlaryň we haýwanlaryň yzlary tapyldy. Açyş Pompeýden 13 km uzaklykda
08.02.2025 11:23
3.6k+
Filologlar emeli aň ulanyp, Puşkiniň golýazmalarynda kesilen sözleri dikeldýärler
Russiýaly barlagçylar gymmatly golýazmalaryň kesilen böleklerini dikeltmek üçin emeli aň ulanýarlar. Tehnologiýa XIX asyryň meşhur şahyry Aleksandr Puşkiniň golýazmalaryny öwrenmekde ulanyldy. Bu usul diňe bir
07.02.2025 11:13
7.7k+
Sena derýasyndan seýrek midiýalaryň DNK-sy tapyldy: bir midiýa bir günde 40 l suw süzýär
Ýüzmek boýunça Olimpiýa ýaryşlary geçirilenden soň alymlar Parižiň (Fransiýa) Sena derýasynyň suwunyň arassalanýandygyny görkezýän möhüm alamatlary ýüze çykardylar. The Guardian neşiriniň ýazmagyna görä, Sena derýasynyň
06.02.2025 12:40
7.5k+
Marsda syrly inedördül gurluş ýüze çykaryldy
Marsyň üstünde syrly inedördül emele gelme ýüze çykaryldy we ol alymlaryň hem kosmos söýüjileriň arasynda işjeň pikir alyşmalara getirdi. Mars Orbite orbital enjamy bilen düşürilen surat Mars Image Explorer saýtynda ýerleşdirildi
06.02.2025 12:07
2.6k+
«Jeýms Uebb» teleskopy täze dörän ýaşajyk ýyldyzy surata aldy
Ýewropa kosmos agentligi (ESA) «Jeýms Uebb» (JWST) teleskopy tarapyndan alnan täze suraty paýlaşdy. Suratda Sowur (Öküzçe) ýyldyz toparynda ýerleşýän, täze dörän ýyldyzyň daşyny gurşap alan HH 30 atly protoplanet
06.02.2025 10:13
8.7k+
Kim köp gepleýär? Erkeklermi ýa zenanlar: köp ýyllyk gözlegleriň netijeleri
Birnäçe ýyl bäri zenanlaryň erkeklere garanyňda has köp gepleýändigi barada düşünjeler bardy. Emma «Journal of Personality and Social Psychology» žurnalynda çap edilen täze gözleg, bu düşünjäniň diňe belli bir
05.02.2025 13:36
3k+
Hytaý Aýa suw gözlemek üçin bökýän zondy iberer
Hytaý 2026-njy ýylda Aýa bir bökende onlarça kilometri geçmäge ukyply bolan zondy ibermegi meýilleşdirýär. Täze “Çane-7” enjamy Ýeriň hemrasynyň Günorta polýusynda suw gözlär. Bu barada Hytaýyň Merkezi telewideniýesine
04.02.2025 20:10
2.7k+
NASA Wenerada uçuryljak täze zonduň taslamasyny tassyklady
Rus we amerikan alymlary Weneranyň atmosferasyny öwrenmek üçin bilelikde iş alyp barýarlar. Olar «Elektroliz arkaly Wenerany öwrenmek» (EVE) atly taslamany taýýarladylar. Bu taslama NASA-nyň Geljekki konsepsiýalar
04.02.2025 00:34
2.5k+
Alymlar beýniniň 3D çap edilen nusgasyny döretdiler
Niderlandlaryň Delft tehniki uniwersitetiniň (TU Delft) alymlary neýron torlaryny öwrenmek üçin beýniniň 3D (üç ölçegde) çap edilen nusgasyny döretdiler. Döredilen nusga neýronlaryň kämilleşmegine we olaryň biri
02.02.2025 21:33
9.2k+
Russiýaly alymlar suwy arassalamakdaky galyndylardan kerpiç öndürmegiň usulyny oýlap tapdylar
Perm milli gözleg politehniki uniwersitetiniň (PMGPU) alymlary hapa suwlar arassalanandan soň galýan galyndylary peýdaly maksatlar üçin ulanmaga mümkinçilik berýän täze usuly işläp düzdüler. Bu usul diňe bir galyndylary
01.02.2025 12:05
9.3k+
BAE ýagşy emeli ýagdyrmak üçin täze tehnologiýalary synagdan geçirýär
Birleşen Arap Emirliklerinde ýagşy emeli ýagdyrmak üçin iki innowasion tehnologiýa ulanylyp başlandy. Gürrüň bulutlary “ekmek” üçin nanotehnologiýalar, şeýle-de dronlarda we uçarlaryň ganatynda elektrik razrýadnikleri
01.02.2025 12:03
10k+
Arheologlar Yragyň çöllüginde 1,5 million ýyllyk daş palta tapdylar
Brýusseliň azatlyk uniwersitetiniň (VUB) alymlary Yragyň Günbatar çölünde 1,5 million ýyllyk daş gurallary tapdylar diýip, Phys.org ýazýar. VUB-yň arheologiki ekspedisiýasy Yragyň Günbatar çölündäki Aş-Şabaka sebitinde
01.02.2025 11:55
2.4k+
Alymlar Aýyň tektoniki işjeňligini tassyklaýan delilleri tapdylar
Halkara alymlar topary Aýyň arka (garaňky) tarapynda 200 million ýyl mundan ozal emele gelen bolmagy mümkin ýüzlerçe kiçi gerişleri ýüze çykardylar. Bu açyş Aýyň heniz hem geologik taýdan işjeňdigini görkezýär
31.01.2025 16:51
10k+
Iň gadymy operasiýa 6 müň ýyl ozal bir aýalyň gulagyny bejermek üçin edilipdir
El-Pendonda (Ispaniýada) geçirilen barlaglaryň netijeleri boýunça Scientific Reports žurnalynda çap edilen materialda gadymy lukmançylyk bilen baglanyşykly haýran galdyryjy hakykatlar ýüze çykaryldy. B.e. öňki
31.01.2025 15:35
2.5k+
Bennu asteroidiniň nusgalarynda DNK-nyň we RNK-nyň ähli komponentleri tapyldy
Bennu asteroidinden alnan nusgalarda geçirilen barlag DNK-ny we RNK-ny emele getirmek üçin zerur bolan bäş sany azot bazasynyň bardygyny anyklady. Bu açyş Ýerdäki ýaşaýşyň gelip çykyşyny öwrenmekde möhüm ädim boldy
30.01.2025 14:00
4.7k+
Hytaýly himikler batareýalary gaýtadan işlemek boýunça täze usul döretdiler
Hytaýyň Ylmy-tehniki uniwersitetiniň (USTC) alymlary litiý batareýalary gaýtadan işlemek üçin innowasion usul döretdiler. Bu usul şol bir wagtyň özünde üç meseläni çözýär: batareýalary gaýtadan işlemek, senagat
30.01.2025 13:56
3.4k+
Şweýsariýada «kwant hüjümlerinden goranyp bilýän ilkinji enjam» tanyşdyryldy
Şweýsariýanyň SEALSQ kompaniýasy häzirki zaman we geljekdäki kwant kompýuterleriniň hüjümlerinden maglumatlary gorap biljek, ýarym-kwant kriptografiýa arkaly döredilen platformanyň işlenip taýýarlanandygyny mälim
30.01.2025 13:16
2.3k+
Beýik Britaniýada depressiýany bejermek üçin niýetlenen beýni implantaty synag edilýär
Beýik Britaniýada ultrases barlagyny ulanyp, depressiýany, garaguş keselini we beýleki näsazlyklary bejermäge ukyply özboluşly beýni implantatyny synagdan geçirmäge taýynlyk görülýär diýip, The Guardian habar berýär
29.01.2025 11:22
4.4k+
Deňiz suwuny süýji suwa öwürmegiň ekologiýa taýdan amatly usuly tapyldy
Miçigan uniwersitetiniň we Raýs uniwersitetiniň inženerleri deňiz suwuny köp mukdarda himiki serişdeleri ulanmazdan arassalap, içmäge ýaramly süýji suwa öwürýän tehnologiýany işläp düzdüler. Bu açyş çykdajylary
28.01.2025 13:35
4.6k+
Biologlar bakteriýalaryň antibiotiklere garşy nädip durnuklylyk gazanýandygyny öwrendiler
Alymlar bakteriýalaryň antibiotiklere garşy nädip durnuklylyk gazanýandygyny öwrenmekde möhüm ädim ätdiler. Bu açyş zyýanly mikroorganizmleriň bu görnüşdäki dermanlara garşy duýgurlygyny gaýtadan dikeltmäge we
28.01.2025 13:31
7k+
Emeli aňlaryň hiç biriniň geçip bilmejek synagy – «Adamzadyň soňky synagy» döredildi
Center for AI Safety (CAIS) atly täjirçilik däl guramasy bilen Scale AI kompaniýasy tarapyndan işlenip düzülen «Adamzadyň soňky synagy» (Humanity’s Last Exam) atly baha beriş ulgamy (bençmark), häzirki zaman emeli
28.01.2025 13:16
12k+
Eýranda taryhy jaýlaryň aşagynda ýerasty şäher tapyldy
Eýranyň merkezi bölegindäki Ýezd welaýatynyň gadymy Abarkuh şäherinde ýerleşýän bäş sany taryhy jaýyň aşagyndan geň galdyryjy «ýerasty şäher» tapyldy diýip, Tehran Times neşiri habar berýär. Abarkuh Ýezd şäheriniň
27.01.2025 16:37
4.6k+
Inženerler emeli «kebelek ganatlaryny» döretdiler
Germaniýaly alymlar kebelekleriň ganatlarynyň hereketlerinden ylham alyp, elektroniki gurluşlar bolmazdan işleýän magnit ganat tehnologiýasyny işläp düzdüler diýip, Tech Xplore neşiri habar berýär. Darmştadt tehniki
26.01.2025 23:26
8.2k+
Şanhaýda robotlar üçin okuw merkezi açyldy
Hytaýda ilkinji gezek gumanoid (adam şekilli) robotlar üçin okuw merkezi açyldy. Häzirki wagtda Şanhaýdaky okuw meýdanynda bir wagtda 100 sany roboty okatmak mümkin. 2027-nji ýyla çenli bolsa bu sanyň 1000-e çenli
26.01.2025 16:07
4.8k+
Lynx atly hytaý robot-iti garda tans etdi
Hytaý DEEP Robotics kompaniýasy Lynx atly robot itini tanyşdyrdy. Bu robot it tans etmegi, kyn päsgelçiliklerden geçmegi we örän agyr şertlerde işlemegi başarýar diýip, Interesting Engineering neşiri habar berýär
25.01.2025 19:19
12k+
Sahara çölüniň jümmüşindäki gadymy lawa meýdanynyň kosmosdan alnan suraty görkezildi
Amerikan alymlary emeli hemralaryň soňky üç ýylyň dowamynda düşüren suratlaryndan düzülen şekili paýlaşdylar. Ol Sahara çölüniň çägelerinde daşlaşyp galan gara lawanyň uly meýdanyny görkezýär diýip, Live Science neşiri
25.01.2025 10:51
11k+
Mongoliýada çölüň içinde näbelli dinozawryň äpet yzlary tapyldy
Mongoliýanyň çäklerinde Gobi çölüniň günbatar böleginde äpet dinozawrlaryň daşa öwrülen yzlary tapyldy. Yzlaryň ini 92 sm-e barabar. Tapyndy bu sebitlerde, ähtimal, tirannozawrdan hem ulurak bolan ägirt zaurolofyň
25.01.2025 10:36
5.8k+
Geologlar Ýeriň mantiýasynyň jümmüşinde gadymy «adalary» ýüze çykardylar
Ylmy barlagçylar Ýeriň mantiýasynyň jümmüşinde, Afrikanyň we Ýuwaş ummanyň aşagynda ýerleşýän ägirt uly iki sany «adanyň» azyndan ýarym milliard ýyl bäri bardygyny anykladylar diýip, Nature ylmy žurnalynda çap
25.01.2025 10:29
3.5k+
Koreý alymlary adamyň bäş duýgusyny gaýtalaýan datçik döretdiler
Günorta Koreýanyň alymlary adamyň bäş duýgusyny gaýtalaýan ýarymgeçiriji süýümlere esaslanýan köpugurly datçigi döretdiler. Täze tehnologiýa bir wagtyň özünde ýagtylygy, basyşy we daşky gurşawyň kislotalylyk we
24.01.2025 12:25
4.2k+
3,5 million ýyl ozal ýaşap geçen adamlaryň esasan ösümlikler bilen iýmitlenendigi ýüze çykaryldy
Maks Plank Jemgyýetiniň himiýa instituty bilen Witwatersrand uniwersitetiniň alymlarynyň geçiren barlaglary Günorta Afrikada 3,5 million ýyl ozal ýaşap geçen awstralopitekleriň et bilen gaty seýrek iýmitlenendigini
24.01.2025 11:14
6k+
Ysmaz keselli adam pikir güýji bilen drony dolandyrmagy öwrendi
Alymlar ysmaz keselli adama diňe pikir güýji bilen wirtual kwadrokopteri dolandyrmagyna mümkinçilik berýän BrainGate2 atly neýrointerfeýsi döretdiler. Miçigan we Stenford uniwersitetleriniň alymlary tarapyndan
24.01.2025 10:52
7.5k+
Hytaýyň “emeli Güni” 17 minut 46 sekuntlap ýandy – ol hakyky Günden 6,6 esse gyzgyn boldy
2025-nji ýylyň 20-nji ýanwarynda Hytaýyň EAST (Experimental Advanced Superconducting Tokamak) eksperimental termoýadro reaktory elektron plazmany saklamak boýunça täze rekord goýdy. Reaksiýa 1066 sekunt dowam etdi
24.01.2025 10:44
4.9k+
Sagatda 33 müň km tizlikde güýçli ýeller öwüsýän ekzoplaneta tapyldy
Halkara astronomlar topary Gün ulgamyndan uzakda ýerleşýän we üstünde häzirki wagta çenli ölçemek başardan iň güýçli ýeller öwüsýän WASP-127b atly ekzoplanetany tapdylar. Olaryň açyşlary Astronomy & Astrophysics (A&A)
Copyright © 2026 TMCARS News. All rights reserved.