Filtr
Kategoriýa
14.04.2025 15:30
2703
Kornelliň alymlary arzan wodorod öndürdiler we deňiz suwundan agyzsuw aldylar
Kornell uniwersitetiniň barlagçylary deňiz suwundan arzan ýaşyl wodorody öndürýän tehnologiýany işläp düzdüler. Şeýle hem, elektroliz prosesi arkaly arassa agyz suwuny öndürmegiň usulyny oýlap tapdylar. Işläp taýýarlama
14.04.2025 14:34
3970
Astrofizikler Günüň beýleki ýyldyzlardan tapawudyny ýüze çykardylar
Germaniýaly, norwegiýaly, gresiýaly we ispaniýaly alymlar topary Günüň köp sanly meňzeş ýyldyzlardan magnit işjeňligi boýunça tapawutlanýandygyny ýüze çykardylar. Günüň ýüzünde gara tegmillerden has köp ýagty sebitler
14.04.2025 13:27
3791
Hytaý 2028-nji ýylda Aýda ýerli toprakdan kerpiç çap eder
Hytaý Aýy özleşdirmek boýunça uly ädim ädýär: 2028-nji ýylda «Çanýe-8» (Chang’e 8) missiýasy Aýyň ýüzündäki toprakdan 3D çap usuly arkaly kerpiç çap etmegi synagdan geçirer. Bu tehnologiýa Hytaýyň 2030-njy ýyllarda
14.04.2025 10:50
3013
Ýupiteriň hemrasy Ýewropadan üstki gatlaga çykýan suw yzlary tapyldy
Ýupiteriň buz bilen örtülen hemrasy - Ýewropadan alymlar ýaňy-ýakynda suwuň üstki gatlaga çykan alamatlaryny tapdylar. ABŞ-ly, şwesiýaly we italiýaly planetologlar käbir ýerlerde suwuň mundan birnäçe hepde öň doňup
12.04.2025 08:38
5972
Hytaýyň Antarktidadaky radioteleskopy Akmaýanyň ýoluna gözegçilik edýär
Hytaý Antarktidadaky täze Çžunşan stansiýasynda ilkinji radioastronomiki gözegçiliklerini üstünlikli geçirdi. Ol ýerde diametri 3,2 metr bolan täze millimetr diapazonly radioteleskop gurlup ulanyşa girizildi. Enjam
09.04.2025 16:01
4147
NASA-nyň täze tehnologiýasy 2030-njy ýyla çenli Marsdaky suwy içmäge ýaramly eder
Wuster politehniki institutynyň (ABŞ) aspiranty Lidiýa Ellen Tonani-Penýa Tehasda geçirilen ylmy konferensiýada «Tethys» taslamasyny tanyşdyrdy. NASA tarapyndan goldanylýan taslama Marsda uzak wagtlap ýaşamagy
09.04.2025 10:47
5624
Robotlar uçarlary topar bolup ýygnap başlar: ABŞ-da üýtgeşik tehnologiýa patentlendi
Amerikan kompaniýasy H2 Clipper uçarlary we beýleki aerokosmos tehnikasyny ýygnamaga ukyply bolan robotlar toparynyň tehnologiýasyna patent aldy. Bu barada The Robot Report neşiri habar berýär. “Adaty gurnama hatarlarynyň
09.04.2025 10:46
6274
Colossal Biosciences startapy 10 müň ýyl ozal ýitip giden aýylganç möjekleri “dikeltdi”
Amerikanyň Colossal Biosciences biotehnologiýa startapy Demirgazyk Amerikada ýaşap geçen we 10 müň ýyl mundan ozal ýok bolup giden aýylganç möjegi (Aenocyon dirus) bölekleýin dikeldendigini mälim etdi. Time neşiriniň
09.04.2025 10:33
2745
Emeli adam derisi kosmetikanyň haýwanlardaky synagyndan ýüz öwürmäge mümkinçilik berer
Halkara alymlar topary janly öýjüklerden deriniň emeli 3D modelini döretdi – ol 3D printerde çap edildi. Bu işläp taýýarlama kosmetika serişdeleriniň haýwanlarda synag edilmeginiň başgaça ýoly bolup biler. Ýewropa
08.04.2025 22:30
3733
"Ylymlaryň Oskary": 3 mln dollar möçberinde Breakthrough Prize baýragy GLP-1 gormonyny tapan alymlara berildi
Süýji keseline we semizlige garşy ýörgünli dermanlar üçin esas bolan - GLP-1 gormonyny tapandyklary we öwrenendikleri üçin alymlar toparyna 3 million dollar möçberinde abraýly Breakthrough Prize ylmy baýragy berildi
08.04.2025 19:04
4091
11-nji aprelde Halkara ylmy-tehnologiýa parkynda gibrid görnüşli halkara maslahat geçiriler
2025-nji ýylyň 11-nji aprelinde Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Halkara ylmy-tehnologiýa parkynda “Ylym, tehnologiýa we parahatçylyk: durnukly ösüşe barýan ýollar” atly gibrid görnüşli halkara ylmy maslahat
06.04.2025 22:22
8571
Wenadaky futbol meýdançasy Gadymy Rim döwrüne degişli söweş meýdany bolup çykdy
Wenadaky futbol meýdançasy Rim imperiýasy döwründe uly söweşiň geçen ýeri bolup çykdy diýip, The Independent ýazýar. Abatlaýyş işleri wagtynda işçiler tötänden imperator Domisianyň (b.e. 86–96-njy ýyllary) Dunaý
06.04.2025 21:20
5348
Ýyldyzlar nähili ses edýär? Alymlar ýyldyzlaryň sesini gaýtalamagy öwrendiler
Astronomlar galaktikamyzda ýerleşýän käbir ýyldyzlaryň özboluşly «owazlary» goýberýändigini ýüze çykardylar. Bu «owazlar» ýyldyzlaryň hem-de galaktikamyzyň ösüş taryhyny öwrenmäge mümkinçilik berýär. «Nature» žurnalynda
05.04.2025 18:05
4246
Alymlar ýer gabygynyň jikme-jik kompýuter modelini döretdiler
Awstraliýanyň we Ýewropanyň geohimikleri Ýeriň başdaky gabygynyň düzümi boýunça häzirki zaman litosferasyna meňzeş bolandygyny anykladylar. Bu açyş tektoniki plitalar peýda bolandan soň ýeriň astynda ep-esli üýtgeşmeleriň
05.04.2025 13:15
5048
Ýuwaş ummanynyň çuňluklaryndan ylma mälim bolmadyk mollýusklar tapyldy
Rus we nemes alymlary Ýuwaş ummanynyň demirgazyk böleginden ozal ylma näbelli mollýusklary tapdylar. Bu barada Russiýanyň Bilim we ylym ministrliginiň metbugat gullugyna salgylanýan TASS habar berýär. Mollýusklar
05.04.2025 12:59
6001
Paleontologlar ýantaryň içinden 99 million ýaşly doňup galan ary görnüşini tapdylar
Paleontologlar 99 million ýyl ozal ýaşap geçen parazitoid arylaryň galyndylarynyň ýitip giden görnüşini tapdylar. Sirenobethylus charybdis diýlip atlandyrylýan bu ary, takmynan, 99 million ýyl töweregi mundan ozalky
04.04.2025 22:26
4876
Alymlar gadymy gowak suratlarynyň döredilmeginde çagalaryň möhüm ornuny belleýärler
Tel-Awiw uniwersitetiniň barlagçylary çagalaryň gadymy gaýa suratlarynyň döredilmeginde möhüm orun eýeläp biljekdigini çaklaýarlar. Alymlar munuň diňe bir öwrenmeklik bilen bagly bolman, eýsem çagalaryň gaýry dünýä
04.04.2025 16:41
3575
Alymlar syçanlarda kosmosdaky agramsyzlygyň süňklere täsirini öwrendiler
Mikrograwitasiýa süňkleriň zaýalanmagyna sebäp bolýar, esasanam skeletiň Ýerde esasy agram düşýän bölekleri zaýalanýar. NASA-nyň we Blue Marble ylmy institutynyň alymlary şeýle netijä geldiler. Olar Halkara kosmos
04.04.2025 16:17
2086
Janly öýjükler maglumatlary öň çaklanylandan milliardlarça esse çalt işleýär
Waşington şäherindäki (ABŞ) Goward uniwersitetiniň Kwant biologiýa laboratoriýasynyň müdiri, fizik-teoretik Filip Kurian janly organizmleriň maglumatlary öň çaklanylandan milliardlarça esse çalt işleýändigini anyklady
04.04.2025 11:31
4268
Alymlar Kentukkide gadymy akulanyň täze görnüşini açdy: dişli jandaryň ýaşy 340 mln ýyl
Paleontologlar Kentukki ştatyndaky Mamontowa gowagy milli seýilgähinde akulanyň ozal näbelli görnüşiniň dişlerini tapdy. 340 mln ýyl mundan ozal ýaşan bu jandar Clavusodens mcginnisi adyny aldy diýip, Sci News habar
02.04.2025 17:57
4796
Aýallaryň eşidiş ukyby erkekleriňkiden has duýgur – barlag
Alymlar aýallaryň eşidiş ukybynyň, erkekleriňkä garanyňda, has duýgurdygyny ýüze çykardylar. Bu barada «Scientific Reports» žurnaly habar berýär. Barlag Fransiýanyň Tuluza şäherindäki Biodürlülik we daşky gurşaw
02.04.2025 11:17
4111
2-nji görnüşli süýjüli diabet beýnä Altsgeýmer keseli ýaly täsir edýär - täze barlag
Täze geçirilen ylmy barlagyň netijesine görä, 2-nji görnüşli süýjüli diabet (süýji kesel) beýnide Altsgeýmer keseliniň irki tapgyrlaryna meňzeş üýtgeşmeleri döredip bilýär. Alymlar gandaky ýokary şeker derejesiniň
02.04.2025 10:40
11128
Arheologlar Ysraýylda 2200 ýaşly, hazynadan doly piramida tapdylar
Iudeý çölündäki Nahal-Zoar jülgesinden 2200 ýaşly, artefaktlardan doly piramida binasy tapyldy diýip, Ysraýylyň Gadymy gymmatlyklar müdirligine salgylanýan Daily Mail ýazýar. Binanyň beýikligi 6 metrden gowrak
02.04.2025 09:59
3009
ESA zondy ilkinji gezek Gün ýeliniň tüweleýini wideo ýazga aldy
Ýewropa kosmos agentliginiň (ESA) Solar Orbiter zondy ilkinji gezek Gün ýeliniň spiral gurluşynyň bardygyny ýüze çykardy. Tüweleýi ýada salýan bu täsin hadysa ilkinji gezek wideo düşürildi. Kadrlarda Gün ýeliniň
01.04.2025 23:05
2944
ABŞ-da alymlaryň işleriniň maliýeleşdirilmesi 60% azaldyldy
«Washington Post» neşiriniň berýän maglumatlaryna görä, ABŞ-nyň Milli saglygy goraýyş institutlary (NIH) geçen ýyl mart aýynyň ahyryna çenli täze taslamalara 1,027 milliard dollar, köne taslamalaryň dowam etdirilmegi
01.04.2025 20:29
7136
Hytaýly alymlar beýleki planetalardan ýaşaýyş gözlemek üçin ekspedisiýalary meýilleşdirdiler
Ýaňy-ýakynda Hytaýyň Milli kosmos müdirliginiň ýanyndaky Uzak kosmos barlaglary laboratoriýasy (CNSA) tarapyndan hödürlenýän slaýd Internetde peýda boldy. Onda Ýerden daşarda ýaşaýyş gözlemek bilen baglanyşykly
01.04.2025 20:22
9969
Finlýandiýaly alym matematikleriň 40 ýyl kelle döwen meselesini çözdi. Oňa örme kömek etdi
Finlýandiýanyň Ýýuýwýaskýulýa uniwersitetinden matematik Sýuzanna Heýkkilýa 1981-nji ýylda Mihail Gromow tarapyndan öňe sürlen meseläni çözdi. Bu mesele finlýandiýaly alym örmäniň kömegi bilen mysal getirýänçä
01.04.2025 12:30
5222
Alymlar gözüň torly perdesinden täze sütün öýjüklerini tapdylar. Olar göreji dikeldip biler
Ylmy barlagçylar adamda gözüň torly perdesiniň (setçatka) sütün öýjükleriniň ozal belli bolmadyk toplumyny ýüze çykardylar. Bu öýjükler körlüge sebäp bolýan keselleriň täzeçe bejergileri üçin esas bolup biler.
31.03.2025 19:51
4884
Fizikler iň kiçi LED displeýi döretdiler
Hançžouly alymlar Kembrij uniwersitetinden kärdeşleri bilen bilelikde çäge dänesinden has kiçi LED displeýi işläp düzdüler. II-V görnüşli ýarymgeçirijilerden döredilen pikselleriň ini bary-ýogy 90 nanometr, ýagny
31.03.2025 08:55
6242
Şotlandiýada ozal ylma näbelli bolan gadymy organizmiň yzlary tapyldy
Ozal gury ýerdäki ilkinji iri organizmler hasaplanylýan prototaksitleriň (Prototaxites) yzlary näbelli ýaşaýyş görnüşi bolup biler. Beýik Britaniýanyň we Irlandiýanyň alymlary şeýle netijä geldiler. Açyş barada
31.03.2025 08:31
12582
Ýakutiýada Ýana atly mamont çagasynyň läşi öwrenilýär. Onuň 50 müň ýyl ýaşy bar
Demirgazyk-Gündogar Federal uniwersitetinde (NEFU) mamont çagasynyň läşini öwrenmäge bagyşlanan halkara ylmy seminar başlandy. Alymlar oňa Ýana diýip at goýdular diýip, RBC habar berýär. Taryhdan öňki haýwanyň
31.03.2025 08:06
2398
ESA “Gaýýa” teleskopynyň missiýasyny tamamlady. Apparat taşlandylar orbitasyna iberildi
Ýewropa kosmos agentligi (ESA) “Gaýýa” kosmos teleskopynyň öz missiýasyny tamamlandygyny habar berdi. 2013-nji ýylda uçurylan apparat öçürildi we taşlandylar ugradylýan orbita iberildi. “Gaýýa” teleskopy 11 ýyldan
30.03.2025 23:14
4935
Ýerden ilkinji gezek Neptundaky polýar şöhlelenmelerini surata almak başartdy
“Jeýms Uebb” teleskopy ilkinji gezek Neptundaky polýar şöhlelenmelerini surata aldy. Ozal olaryň barlygy diňe tassyklanmadyk çaklamady diýip, NASA habar berdi. Neptunda polýar şöhlelenmeleri Gün bölejikleri planetanyň
29.03.2025 16:24
5982
Günorta Koreýada şekilini üýtgedip, ses çykaryp bilýän OLED displeýi döredildi
Phohan ylymlar we tehnologiýalar uniwersitetiniň (POSTECH) günorta koreýaly inženerleri şekilini üýtgedip we ses çykaryp bilýän täze OLED displeýini hödürledi. Ol barada Flexible Electronics žurnalynda gürrüň berildi
29.03.2025 12:01
4136
Kembrijde patyşa Artur hakyndaky orta asyra degişli seýrek golýazmany okamak başartdy
Kembrij uniwersitetiniň barlagçylary 2019-njy ýylda uniwersitetiň kitaphanasyndan tapylan orta asyr golýazmasynyň bir böleginiň manysyny açdylar. Ol Hantingfild mülkünden alnan XVI asyra degişli resminamalaryň
29.03.2025 05:38
1844
ChatGPT bilen ýygy-ýygydan söhbetdeş bolmaklyk ýalňyzlyk duýgusyny güýçlendirýär - OpenAI
ChatGPT bilen ýygy-ýygydan aragatnaşyk saklamak ýalňyzlyk duýgusyny artdyryp, köpçülige goşulyşmagyň derejesini peseldip biler. Bu - OpenAI-yň we Massaçusets tehnologiýa institutynyň hünärmenleriniň gelen netijesi
29.03.2025 05:35
6738
Alymlar sakgyç çeýnelende näçe mukdarda mikroplastik ýuwudylýandygyny anykladylar
Los-Anjelesdäki Kaliforniýa uniwersitetiniň alymlary adamyň tebigy ýa-da sintetiki sakgyjy çeýneýän wagty näçe mikroplastik ýuwudýandygyny anykladylar. Mundan ozal hünärmenler adamyň suw we iýmit arkaly hepdede
28.03.2025 15:41
12526
Marsdan ýaşy 3,7 milliard ýyl bolan iň uzyn organiki zynjyrlary tapyldy
Marsda owal-ahyr gyzyl planetadan tapylan iň uzyn organiki zynjyrlar tapyldy. Olaryň ýaşy 3,7 milliard ýyl. Bu barlag Fransiýanyň Milli ylmy-barlaglar merkeziniň (CNRS) hünärmenleri tarapyndan ABŞ-ly, meksikaly
28.03.2025 11:18
6431
Biologlar kengurularyň näme üçin böküp hereket edýändigini düşündirdiler
Alymlar kengurularyň näme sebäpden böküp hereket edýändiginiň jogabyny ýüze çykarmaga ýakynlaşdylar. Bu geň hereketiň açary müşkli kenguru alakasynyň hereketleri bilen bagly bolup biler. Bu barada awstraliýaly
28.03.2025 06:23
4861
Gurçuklar kosmosa ugraýar: olar garramagy haýallatmak mümkinçiligini öwrenmäge kömek eder
Hytaý kosmos stansiýasy täze ýaşaýjylary – planariýalary kabul eder. Bu eýýäm 520 million ýyldan gowrak wagt bäri bar bolan kirpikli gurçuklardyr (Turbellaria). Olar böleklere bölünenden soň hem öz organlaryny