24.01.2025 08:20
4.2k+
Alymlar Ýer ýüzünde iň howply wiruslaryň birine garşy göreşde öňegidişlik gazandy
Garward lukmançylyk mekdebinden amerikaly alymlar ýarganatlaryň üsti bilen ýaýraýan ölüm howply patogen bolan Nipah wirusynyň möhüm elementiniň kartasyny düzdi. Ylmy gözleg Cell žurnalynda neşir edildi. Nipah wirusy
23.01.2025 15:59
9.9k+
Dünýäniň iň uly teleskopynyň üstüne gorag gümmezi guruldy
Çiliniň Atakama çölündäki Serro Armazones dagynda dünýäniň iň uly teleskopy bolan Extremely Large Telescope (ELT) teleskopynyň gorag gümmeziniň gurluşygy tamamlandy. 93 metr diametrli we 80 metr beýikligindäki
23.01.2025 15:53
8.3k+
Peruwda 9 mln ýyl mundan ozal ýaşan akulanyň gowy saklanan galyndylary tapyldy
Peruwyň paleontologlary häzirki uly ak akulanyň ata-babasynyň doly diýen ýaly saklanan skeletini tapdy. Ol, takmynan, 9 mln ýyl mundan ozal ýaşapdyr diýip, Reuters agentligi ýazýar. Cosmopolitodus Hastalis akulasynyň
23.01.2025 15:34
5.7k+
ChatGPT-niň "ata-babasy" tapyldy. Alymlar 60 ýyldan soň dünýäde ilkinji çat-boty dikeltdiler
1960-njy ýyllarda Massaçusets tehnologiýalar institutynyň (MIT) professory Jozef Weýsenbaum (1923-2008) dünýäde ilkinji çat-bot bolan ELIZA-ny döretdi. Şol döwürde “çat-bot” adalgasy heniz ýokdy, şonuň üçin alym
23.01.2025 15:08
2.4k+
Akgynly ýöreýän we ylgaýan täze Unitree G1 roboty hödürlendi
Unitree kompaniýasy özüniň akgynly ýöreýşi we ylgawy bilen tapawutlanýan täze G1 robotyny hödürledi. Işläp düzüjiler G1-iň muny beýleki ýaranlaryna garanyňda has tagaşykly ýerine ýetirýändigini nygtaýar. Robot
23.01.2025 00:42
5.1k+
Hytaýly kosmonawtlar orbitada ilkinji gezek kislorod we etilen öndürdi
“Týangun” orbital stansiýasynyň bortundaky “Şençžou-19” kosmos missiýasynyň ekipažy kosmos şertlerinde emeli fotosintez boýunça taryhda ilkinji tejribäni üstünlikli geçirdi. Kosmonawtlar raketa ýangyjyny öndürmekde
22.01.2025 23:21
3.5k+
Türkmen alymlary hapa suwlary arassalaýan biologik organiki süzgüç döretmek boýunça iş alyp barýarlar
Türkmenistanda organik galyndylar bilen hapalanan suwlary arassalaýan biologik organik süzgüç ulanmagyň mümkinçiliklerini öwrenmek boýunça ylmy gözleg we synag işleri alnyp barylýar. Bu barada "Türkmenistan: Altyn
22.01.2025 22:58
3k+
Hytaýda maddanyň täze haly açyldy – ters akymly ýokary akyjylyk
Hefeý şäherinde ýerleşýän Hytaýyň Ylmy-tehnniki uniwersitetiniň alymlary (USTC) maddanyň täze kwant halyny – ters akymly ýokary akyjylygy açdylar. Bu ylmy açyş atom derejesindäki bölejikleriň örän pes temperaturada
22.01.2025 18:58
3.9k+
Britaniýaly alymlar feýkleri 99% takyklyk bilen kesgitleýji guraly işläp taýýarlady
Beýik Britaniýanyň Kil uniwersitetiniň alymlary galp habarlary anyklamak üçin “ansambl ses beriş” tehnikasyna esaslanýan guraly döretdi. Ulgam ygtybarly däl maglumaty 99% takyklyk bilen kesgitleýär. Bu oýlap tapyş
22.01.2025 12:49
8.7k+
Alymlar adamzadyň ýowuz howa şertlerine haçan uýgunlaşandygyny anykladylar
Kanada, Ispaniýa, Tanzaniýa we beýleki ýurtlardan halkara antropologlar topary Homo erektusyň (dik ýöreýän adamyň) çöl howa şertlerinde ýaşamak ukybyny haçan öwrenendigini ýüze çykardylar. Bu barlagyň netijeleri
21.01.2025 13:08
2.3k+
Koreýaly alymlar beýniniň işine “öýkünýän” öz-özünden öwrenýän çibi döretdi
Koreýanyň Ösen tehnologiýalar institutynyň (KAIST) inženerleri adam beýnisiniň gurluşyna “öýkünýän” innowasion kompýuter çibini döretdi. Prosessor adaty kompýuterlerden tapawutlylykda özbaşdak öwrenmäge we ýalňyşlyklary
21.01.2025 13:03
8.7k+
Halkara bilermenleri semizlik hakyndaky düşünjä täzeden seretmegi teklip edýärler
Halkara iş topary, semizlik düşünjesine täzeden seretmegi we anyklaýyşda diňe beden agram indeksine (BAI) bil baglamazlygy maslahat berýär. Iş toparynyň netijeleri, The Lancet Diabetes & Endocrinology žurnalynda
21.01.2025 12:25
2.3k+
Liwermor barlaghanasynda dünýäniň iň ýagty rentgen şöhleleri döredildi
ABŞ-daky Liwermor milli barlaghanasynyň (LLNL) alymlary taryhda iň güýçli rentgen çeşmesini döretdiler, ol bar bolan analoglaryndan iki esse ýagty. Täze açyş ylmy barlaglarda, esasanam, termoýadro sintezi pudagynda
20.01.2025 13:14
3.2k+
«Jeýms Uebb» kosmos teleskopy Uly Magellan Buludynda täze uly ýyldyz toplumyny ýüze çykardy
«Jeýms Uebb» kosmos teleskopy (JWST) we ALMA radioteleskop toplumy bilen geçirilen gözlegleriň netijesinde, Uly Magellan Buludynda täze uly ýyldyz toplumy ýüze çykaryldy. Bu açyş alymlara ýaş älemde ýyldyzlaryň
20.01.2025 12:06
9.4k+
ABŞ-da rekord aralyga uçup bilýän robot mör-möjek döredildi
Alymlar dünýäde mör-möjekleriň, esasanam arylar bilen kebelekleriň azalmagyndan alada edýärler. Bu ýagdaý oba hojalygynda uly mesele döredip biler, sebäbi ösümlikleri tozanlandyrmak üçin mör-möjekler zerurdyr.
20.01.2025 01:34
5k+
Sekuntda 9120 kadr düşürmäge ukyply kamera döredildi
Koreýanyň ösen tehnologiýalar institutynyň (KAIST) alymlary sekuntda 9120 kadr düşürmäge ukyply kamerany döretdiler. Bu üstünlik tebigatdan ylham alyp gazanyldy: tehnologiýanyň esasy böleginde mör-möjekleriň göz
20.01.2025 00:50
6.5k+
Milanda asyrlar aşandan soň Leonardo da Winçiniň beýan eden gizlin ýerzeminleri barada bildiler
Barlagçylar Milanyň Sforsa galasynyň aşagynda Leonardo da Winçiniň çyzgylarynda beýan edilen gizlin ýerasty ötükleriň bardygyny tassykladylar diýip, Arkeonews ýazýar. XV asyrda gurlan Sforsa galasy taryhçylar we
19.01.2025 23:06
2.9k+
Kanadaly inženerler programmalary aýaklaryň bilen dolandyrmagy teklip etdi
Kanadanyň Waterloo uniwersitetiniň inženerleri ykjam goşundylary ýöräp barýarkaň dolandyrmaga mümkinçilik berýän ulgamy döretdi – munuň üçin olar saklanmazdan birnäçe aýak hereketini ýerine ýetirmegi teklip edýär
19.01.2025 22:46
3.2k+
Günüň üstünde hasaba alnan ýalpyldylar güýçli alawlary takyk çaklamaga kömek eder
Alymlar Günüň üstünde 60-80% takyklygy bilen Gün alawyny çaklamaga ýardam edip biljek adaty bolmadyk bir hadysany tapdylar. Barlag bilen Amerikanyň astronomiýa jemgyýetiniň mejlisinde tanyşdyryldy we The Astrophysical
19.01.2025 22:06
2.5k+
Hytaý öňdebaryjy alymlaryň sany boýunça ABŞ-dan geçdi
Hytaý ilkinji gezek öňdebaryjy alymlaryň sany boýunça ABŞ-ny geçdi. Bu barada Dongbi Data kompaniýasynyň hasabatyna salgylanyp, South China Morning Post gazeti ýazýar. Bellenilip geçilmegine görä, 2020-2024-nji
18.01.2025 17:19
11k+
Alymlara 150 müň ýyl ozal ýaşan gominidiň ýüz keşbini dikeltmek başartdy
Paleosuratkeş Jon Gurçe, takmynan, 150 000 ýyl ozal aradan çykan gominidiň keşbini dikeltmek üçin Adamlar - Homo longi gadymy adam jynsynyň ("aždarha adam" diýlip hem atlandyrylýar) daşa öwrülen galyndy kelleçanagynyň
18.01.2025 17:02
7.5k+
Marsda gadymy suw howdanlaryndan galan tolkunlaryň yzlary tapyldy
Halkara alymlar topary Marsda hereket edýän Curiosity enjamyndan alnan maglumatlaryň kömegi bilen bu planetada bir wagtlar suwly kölleriň bardygyny subut edýän delilleri tapdylar. Bu barada Science Advances žurnalynda çap
18.01.2025 15:40
4.5k+
Singapurly alymlar gysga wagtda dargamaga ukyply “kagyz batareýa” döretdiler
Singapuryň Flint kompaniýasy tebigata zyýansyz – alty hepdäniň dowamynda çüýräp ýitip bilýän täze kagyz batareýany işläp taýýarlady. Täze batareýa adaty litiý-ion batareýalaryna garanyňda 10 esse arzan we ekologiki
18.01.2025 13:19
9.1k+
Gök çaý beýnini goraýar: ýapon alymlarynyň barlaglarynyň netijeleri
Ýapon alymlary barlagyň netijeleri boýunça gök çaý içmegiň ýaşy uly adamlaryň beýnisine oňyn täsir edýändigi ýüze çykardylar. 65 ýaşdan uly 8766 adamyň maglumatlarynyň seljerilmegi netijesinde, çaýyň yzygiderli
18.01.2025 12:59
3k+
Dünýäniň iň çalt robot iti tanyşdyryldy: ol Useýn Boltuň tizligine ýakynlaşdy
Hytaýly inženerler dünýäniň iň çalt robot itini döretdiler. Bu modele «Gara babyr 2.1» ady dakyldy. Ony Çžeszýan uniwersitetiniň inženerleri Jingshi Technology we Hangzhou Kaierda Welding Robot kompaniýalary bilen
18.01.2025 10:58
6.1k+
Türkmenistanda 2025-nji ýylda aspirantura, doktorantura we kliniki ordinatura kabul ediljekleriň sany tassyklanyldy
Prezident Serdar Berdimuhamedow Buýruga gol çekip, Türkmenistanda 2025-nji ýylda aspirantura, doktorantura we kliniki ordinatura kabul ediljekleriň sanyny tassyklady. Degişli resminama metbugatda çap edildi. Resminama
17.01.2025 15:33
7.7k+
Emeli aň ölüm howply ýylan zäherlerine garşy derman döretmäge kömek etdi
Alymlar ölüm howply ýylan zäherlerini zyýansyzlandyrýan beloklary döretmek üçin ilkinji gezek emeli aňdan peýdalandylar diýip, EurekAlert habar berýär. Waşington uniwersitetiniň lukmançylyk fakultetiniň (UW Medicine)
16.01.2025 15:49
6.8k+
Süýji suwda ýaşaýan jandarlaryň dörtden bir bölegine ýitip gitmek howpy abanýar
Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (IUCN) ýolbaşçylygyndaky alymlar derýalarda, köllerde we beýleki süýji suw howdanlarynda ýaşaýan janly-jandarlaryň ýagdaýyny ilkinji gezek giňişleýin öwrendiler. Netijeler
16.01.2025 15:43
5.9k+
Betondaky jaýryklary ýüze çykarmak üçin neýroset döredildi
Nowosibirsk döwlet tehniki uniwersitetiniň (NDTU) alymlary betondaky jaýryklary suratlar we wideolar arkaly anyklap bilýän neýroset döretdiler. Bu tehnologiýa betbagtçylyklaryň öňüni almak we abatlaýyş çykdajylaryny
16.01.2025 15:27
2.5k+
Fin alymlary ulanyş möhleti 16 ýyl bolan organiki Gün panellerini döretdiler
Finlýandiýanyň Abo Akademi uniwersitetiniň alymlary Hytaýyň Suçžou nanotehnologiýa we nanobionika institutyndaky kärdeşleri bilen bilelikde organiki Gün batareýalarynyň esasy meselelerini çözdüler. Olar bu enjamlaryň
16.01.2025 11:19
13k+
Gündäki partlamalaryň sesi nämä meňzeýär: diňläp görüň
Ýewropanyň kosmos agentliginiň (ESA) hünärmenleri Solar Orbiter enjamynyň soňky üç ýylda toplan maglumatlaryny sese öwrüp, Gün partlamalarynyň “nähili ses çykarýandygyny” görkezdiler. Gözlegleriň çäklerinde, maglumatlary
15.01.2025 15:24
15k+
Dünýäde ilkinji çişirilýän ferma tanyşdyryldy
Iordaniýanyň AirFarm kompaniýasy CES 2025 sergisinde gurak sebitlerde gök önümleri ösdürip ýetişdirmek üçin niýetlenen çişirilýän fermany tanyşdyrdy. Bu tehnologiýa suwuň sarp edilişini 90% azaltýar diýip, Forbes neşiri
15.01.2025 11:57
10k+
Iň gadymy buz: Alymlar Antarktidadan ýaşy 1,2 mln ýyl bolan buz nusgasyny çykardy
Halkara alymlar topary uly göwrümli Beyond EPICA taslamasyny üstünlikli tamamlady. Ekspedisiýanyň çäklerinde ylmy gözlegçiler 2,8 kilometr çuňluga ýetip, ýaşy 1,2 million ýyldan gowrak bolan buzy çykardylar. Bu
14.01.2025 19:36
9.1k+
Kleopatranyň uýasyna degişli galyndylar rimli “oglanjyga” degişli bolup çykdy
Genetiki seljermeleriň netijesinde Türkiýede ýerleşýän gadymy şäher Efesden tapylan galyndylaryň Müsür şa zenany Kleopatranyň öweý aýal dogany Arsinoýa IV-ä degişli däldigi ýüze çykaryldy. Sebäbi seljermelerde
14.01.2025 17:06
8.7k+
Angliýada “dinozawrlaryň ýoly” tapyldy. Ol yzlar 166 million ýyl mundan ozal galdyrylypdyr
Beýik Britaniýada Oksfordşirdäki “Dýuars Farm” käninde alymlar dinozawrlaryň 166 million ýyllyk ýaşy bolan 200 töweregi aýak yzyny tapdylar. Bu yzlar ot iýýän äpet zawropodlara we ýyrtyjy megalozawrlara degişlidir
14.01.2025 11:57
16k+
Ummanyň düýbünde, garaşylmaýan ýerde ýaşaýyş ýüze çykaryldy
Gündogar-Ýuwaş ummany beýgelmesiniň wulkanik zolagyndaky barlagda alymlar öň diňe mikroorganizmler ýaşaýar diýlip hasaplanan ýerasty boşluklarda äpet deňiz gurçuklaryny (riftiýalary) tapdylar. Bu açyş ýaşaýşyň
14.01.2025 11:55
2.5k+
Hytaýda mikrodünýäni öwrenmek üçin öňdebaryjy infrastruktura dörediler
Attosekunt lazerleri häzirki wagtda mikrodünýäni öwrenmek üçin iň öňdebaryjy enjamlar bolup durýar. Olar gysga tolkunly ultramelewşe şöhlelenmesini çykaryp, rentgen şöhleleriniň bahalaryna golaýlaýarlar. Şeýle
13.01.2025 14:56
3.8k+
Oksfordly alymlar VI asyrdan galan ölüm howply bakteriýany gaýtadan dikeltdiler
Oksford uniwersitetiniň alymlary adamzadyň taryhyndaky iň uly pandemiýalaryň biri hasaplanylýan Ýustinian keseliniň döremegine sebäp bolan patogeniň bir görnüşini ilkinji gezek gaýtadan dikeltdiler. Ylmy barlagyň
13.01.2025 14:47
7.5k+
Ösümlikler, Marsa garanda, Aýda has gowy ýetişýär - alymlar
Demirgazyk Arizona uniwersitetiniň alymlary Aý we Mars topraklaryny imitasiýa edip (hakyky görnüşlerine meňzedip ýasap), oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek boýunça barlaglary geçirýärler. Bu barlaglar geljekki
13.01.2025 11:55
3.4k+
Demirgazyk şöhlelerindäki täsin ak tegmillere ilkinji gezek düşündiriş berildi
Kanadanyň Kalgari uniwersitetiniň alymlary demirgazyk şöhlesiniň (aurora borealis) görünýän wagty, onuň arasynda käwagt peýda bolýan täsin ak-kül reňk tegmillere ilkinji gezek düşündiriş berdiler. Bu barlagyň netijeleri
Copyright © 2026 TMCARS News. All rights reserved.