Halkara Futbol Federasiýasy (FIFA) «FIFA Forward Enterprise» (FFE) diýlip atlandyrylýan täze täjirçilik kömekçi kompaniýasyny döretmegi meýilleşdirýär.
Meýilnama görä, täze gurluşyň gözegçiliginde FIFA-nyň täjirçilik işleri we çäreleri gurnamak, şol sanda erkekleriň we meşhur zenanlaryň Dünýä çempionatlaryny, klublaryň Dünýä çempionatyny, ýaşlar birinjiliklerini operasion taýdan guramagyň hukuklary, şeýle hem ýaýlyma berliş, hemaýatkärlik, petek we ygtyýarlandyrma hukuklary bolar.
FFE-niň umumy bahasy 20 milliard dollar möçberinde bellenilýär. Daşky maýadarlara kompaniýanyň 20%-den 25%-e çenli paýnamasyny 4,2 milliard dollara satmak meýilleşdirilýär.
Beýik Britaniýanyň The Times we Financial Times neşirleri bu gizlin meýilnamalar barada ilkinji bolup bildiler we örän garşylykly, ýiti makalalary çap etdiler. Taslamany indi gizläp bolmajagyna düşünen FIFA bary-ýogy birnäçe sagatdan soň resmi beýanat bermeli boldy.
Taslamany başlatmak üçin FIFA Geňeşiniň we assosiýasiýalaryň agzalarynyň 50%-den gowragynyň goldawy gerekdir. Şol sebäpli guramanyň prezidenti Janni Infantino 211 sany milli assosiýasiýa resmi hat iberdi (hatyň mazmuny Sky News teleýaýlymynyň eline düşdi). Hatda Infantino assosiýasiýalara ozal görlüp-eşidilmedik uly pul hem teklip etdi. Eger olar geleşigi 2026-njy ýylyň 19-njy sentýabryna çenli makullasalar, her bir ýurduň 2027–2030-njy ýyllar döwri üçin maliýeleşdirilişi binýatlyk 10 million dollardan 40 million dollara çenli artar (amerikan maýadarlarynyň puly esasynda).
Garşy ses berjek ýa-da bellenen möhlete pitiwa etmän tapgyrdan giç galjak taraplar bolsa öňki 10 million dollar býujetde galarlar we uly girdejilerden mahrum bolarlar.
Köpçülikleýin habar serişdeleriniň maglumatlaryna görä, Infantinonyň ýolbaşçylygyndaky FİFA ýolbaşçylygy ABŞ-nyň maýadarlary bilen gizlin gepleşikleri geçirdi. Esasy maýadar hökmünde Joşua Kuşneriň (Donald Trampyň giýewsi hem-de geňeşçisi Jared Kuşneriň körpe inisi) Thrive Eternal kompaniýasy saýlandy, maliýe gözegçisi hökmünde bolsa «J.P. Morgan» banky çykyş etdi.
Bu teklip birnäçe esasy futbol guramalarynda we syýasy işgärlerde örän ýiti nägilelik döretdi.
Ýewropa Futbol Assosiýasiýalarynyň Birleşmesi (UEFA) bu meýilnamany berk ýazgardy, FIFA-ny gümmi-sümmilikde günäledi we gyssagly mejlis çagyrdy. Ýewropa futbolunyň wekilleri bu başlangyjy «arassa parahorluk» diýip atlandyrýarlar we geljekki Dünýä çempionatlaryna gatnaşmakdan ýüz öwürme (boýkot) yglan etmek ähtimallygyny maslahatlaşýarlar.
«Biziň hiç birimiz futboluň eýesi däldiris we FIFA-nyň hem ony satmaga haky ýokdur. Futboluň ruhy we dolandyrylyşy satlyk zat däl» diýip, UEFA-da beýan etdiler.
Demirgazyk, Orta Amerika we Karib deňziniň zolagy futbol konfederasiýasy (KONKAKAF) hamana Angliýanyň Futbol Assosiýasiýasy (FA) özlerine öňünden geňeşilmändigi barada nägilelik bildirdiler. KONKAKAF-da bu başlangyç barada diňe KHS habarlaryndan bilendiklerini we «degişli hukuk tertibiniň berjaý edilmändigi üçin biynjalyk bolýandyklaryny» nygtadylar.
Infantinonyň bu başlangyjyny diňe Çehiýanyň Futbol Assosiýasiýasynyň başlygy Dawid Trunda köpçülikleýin goldady we bu taslamanyň kiçi ýurtlar üçin maliýe taýdan örän bähbitlidigini tekrarlady.
Mundan başga-da, bu ýagdaý FIFA-nyň syýasy bitaraplyk ýörelgesini bozmak ähtimallygy boýunça Ýewroparlamentiň we ABŞ Kongresiniň hem ünsüni çekdi. Beýik Britaniýanyň täze premýer-ministri Endi Býornem bu hakdaky çykyşynda: «Futbol maýadarlara däl-de, janköýerlere degişlidir» diýip nygtady.
Ýatladyp geçsek, ABŞ-nda, Kanadada we Meksikada geçen Dünýä Çempionaty — 2026 futbol taryhynda maliýe taýdan iň şowly ýaryş boldy. Çempionat FIFA-nyň ilkibaşky ykdysady çaklamalaryndan hem geçdi. Guramanyň 2023–2026-njy ýyllaryň täjirçilik döwründäki umumy girdeji möçberi 15 milliard dollardan aşdy (başda FIFA 11 milliard dollar gazanmagy meýilleşdiripdi). Deňeşdirmek üçin аýtsak, öňki rekord Katarda geçen DÇ-2022-ä degişlidi we ol gurama 7,6 milliard dollar girdeji getiripdi.
