Ýewropa kosmos agentligi (ESA) ispace-Europe kompaniýasy bilen 65 million ýewro ($73,9 million) möçberinde 2-nji tapgyr şertnamasyny baglaşdy. Bu serişdeler MAGPIE (Mission for Advanced Geophysics and Polar Ice Exploration — «Öňdebaryjy geofizika we polýar buzuny barlamak boýunça missiýa») taslamasynyň çäklerinde Ýewropanyň ilkinji Aý gämisini döretmegine harç ediler.
Missiýanyň başlangyjy 2029-njy ýyla meýilleşdirilýär. Enjam Aýa tarap «ispace Mission 4» gonuş modulynda (ady 2026-njy ýylyň marta aýynda üýtgedildi, öňki ady — Mission 6) ýola düşer.
Aý gämisi Aýyň günorta polýusynyň zolagynda işlär. Onuň esasy wezipeleri:
- Suw buzuny gözlemek;
- Gyzdyrylanda buglanýan uçujy maddalaryň durnuklylygyny öwrenmek;
- Geljekde ýerli serişdeleri ulanmak mümkinçiligini bahalandyrmak üçin Aý regolitiniň häsiýetnamalaryny derňemek.
Bu ylalaşyk ESA-nyň kiçi hususy kosmos kompaniýasyny öz Aý missiýasynyň baş senagat ýerine ýetirijisi hökmünde belleýän ilkinji ýagdaýdyr. MAGPIE taslamasy ESA-nyň ýokary töwekgelçiliklere rugsat bermek bilen, has çalt ornaşdyrmaga we az býujetlere gönükdirilen SMEX (Small Exploration Missions) maksatnamasynyň çäklerinde başlandy.
Şertnama ESA-nyň strategiýasynyň üýtgeýändigini aňladýar: agentlik «ispace-Europe» kompaniýasyndan hyzmatlaryň doly tapgyryny — Aý gämisini taslamakdan we missiýany işläp düzmekden başlap, Aýyň ýüzündäki işlere hem-de ylmy maglumatlary geçirmäge çenli hyzmatlary satyn alýar. Bu gurluş NASA-nyň CLPS maksatnamasyna ýakyn bolsa-da, ESA diňe bir enjamlary eltip bermegi däl, eýsem enjamyň özüni we onuň işiniň netijelerini satyn alýar.
Taslama giň halkara hyzmatdaşlygynyň bir bölegi bolar. Ýewropanyň tehnologiýalary we missiýany dolandyrmak ispace kompaniýasynyň Ýapon ulag infrastrukturasyna birleşdiriler, ESA we Ýapon aerokosmos barlaglar agentligi (JAXA) bolsa Ýeriň hemrasyny mundan beýläk-de özleşdirmek üçin bilelikde tagalla ederler.
ispace-Europe üçin bu missiýa TENACIOUS taslamasyndan soňraky Aý maksatnamasynyň dowamy bolar. Kompaniýanyň Lýuksemburg bölümçesiniň ilkinji Aý gämisi 2025-nji ýylda Aýyň orbitasyna ýetipdi, ýöne şowsuz gonuş sebäpli onuň bilen aragatnaşyk ýitirilipdi.
