Hytaýda Aýyň 13 müň kraterli giňişleýin geologik kartasy döredildi

12.08.2026, 19:092,115
1 / 2

Hytaýly alymlar Aýyň 1:5 000 000 ululygyndaky global geologik kartasyny taýýarlap boldular.

Takmynan 280 × 120 sm ölçegdäki kartada 13 müňden gowrak urgy kraterleri we 81 sany basseýn, şeýle hem geologik gurluşlaryň 14 görnüşi we jynslaryň 17 görnüşi sygdyryldy.

Karta düzülende Hytaýyň «Chang'e» maksatnamasynyň we beýleki Aý missiýalarynyň maglumatlary ulanyldy. «Sinhua» agentliginiň habar bermegine görä, bu iş geljekde gonmak üçin ýerleri saýlamaga, Aý barlag stansiýasyny meýilleşdirmäge we Ýeriň hemrasyny öwrenmek boýunça beýleki taslamalara uly ýardam berer.

Bu işiň netijeleri Aýyň geologik wagt şkalasynyň täzelenmegine getirdi. Häzirki wagtda Eýtken döwrüniň başy mundan 4,33 milliard ýyl ozal, Nektar döwrüniň başy 4,17 milliard ýyl ozal diýlip kesgitlenildi, Imbriý döwrüniň başy bolsa 3,92 milliard ýyl ozal diýlip düzedildi. Mundan başga-da, barlagçylar taryhda ilkinji gezek Aýyň giçki geologik gatlaklaryny global derejede jikme-jik klassifikasiýa etdiler.

Alymlar şeýle hem aý maddasynyň düzümi baradaky maglumatlary takykladylar. Bu ýerde ýokary durulykdaky minerallaryň paýlanyş kartalary we täze missiýalaryň netijeleri ulanyldy. «Chang'e-4» we «Chang'e-6» enjamlarynyň gözegçilikleri Aýyň iň uly urgy gurluşy bolan Günorta polýus — Eýtken basseýninde gabbro-noriti ýüze çykarmaga mümkinçilik berdi.

Karta üçin geologik obýektleri görkezmegiň ýörite düzgünleri işlenip düzüldi. Dürli gurluşlar üçin olaryň kartada görkezilip bilinjek iň kiçi ölçegleri kesgitlenildi. Bu, ylmy taýdan gyzyklanma bildirýän uly obýektleri belläp, kartanyň okalyşyny saklap galmaga mümkinçilik berdi.

Awtorlar bu kartany Aýyň geologik taryhyny mundan beýläk-de öwrenmek, gonduryljak ýerleri saýlamak hem-de onuň üstüni we jümmüşini barlamagy meýilleşdirmek üçin ulanmagyna garaşýarlar.

Copyright © 2026 TMCARS News. All rights reserved.