Kristofer Nolanyň «Odisseýa» blokbasteri kinematografiýanyň çäginden has daşary çykan möhüm medeni waka öwrüldi.
Mett Deýmonyň baş keşpde oýnamagyndaky gadymy grek eposynyň giň göwrümli taslamasy diňe ilkinji iki hepdede 700 million dollara golaý pul toplady we ynam bilen milliardlyk çäge golaýlaşýar. Ýöne film diňe bir kinematografik däl, eýsem bilim we edebiýat ulgamlarynda hem garaşylmadyk derejede güýçli netije berdi.
Film nusgawy antik edebiýatyna bolan gyzyklanmanyň çakdanaşa ýokarlanmagyna sebäp boldy. Gomeriň poemasynyň satuwy ABŞ-da 76%, Beýik Britaniýada bolsa 70% ýokarlandy. Fransiýada «Odisseýanyň» Spotify platformasyndaky audiokitabynyň diňlenişi bir aýyň içinde 750%-den gowrak köpeldi.
Kitaplaryň yz ýany bilen dili öwrenmäge bolan isleg hem artdy: grek dilini öwrenmek baradaky gözleg soraglarynyň sany birnäçe esse köpeldi. Seljerijiler tomaşaçylaryň taryha we mifologiýa has çuňňur aralaşmaga çalyşýandyklaryny belleýärler. Emma olar şol bir wagtyň özünde häzirki zaman grek diliniň diňe häzirkizaman grekler bilen gürleşmäge kömek etse-de, Gomeriň asyl nusgasyny okamak üçin gadymy grek dili gerek bolar.
Ýöne şeýle düşewüntli kassa ýygymlara we göze dürtülip duran bilim berijilik peýdasyna garamazdan, film konserwatiw we akademik jemgyýetçilik tarapyndan ykrar edilmän, gaýta tankyt ýassygyna öwrüldi. Esasy nägilelikler ssenariýanyň häzirki zaman iňlis diline uýgunlaşdyrylmagy we asyl çeşmäniň ruhundan daşlaşylmagy bilen baglanyşykly. Poemany terjime eden belli filolog Emili Wilson adamlaryň ünsüni edebiýata çekendigi we adamlary kinoteatrlara gaýtaryp getirendigi üçin Nolany sypaýylyk bilen öwse-de, filmiň özüni berk tankyt etdi. Onuň pikiriçe, režissýor wizual täsirleriň we äpetleriň arasynda Gomeriň psihologik, etik we emosional çuňlugyny gözden salypdyr, ssenariýada bolsa gahrymanlaryň üstünde düýpli işlenmändigi mese-mälim duýulýar.
Kino tankytçylary hem täze filme dürli-dürli baha berdiler. Olaryň biri filmiň göwrümini we baş gahrymanyň ruhy dünýäsine bolan modernpisint garşylygyny öwse, köpler oňa üzül-kesil dartgynlygyň we çyn ýürekden çykan duýgularyň ýetmezçilik edýändigini bellediler.
Bulara garamazdan, «Odisseýa» eýýäm ýylyň kesgitleýji kino wakasyna öwrüldi. Taslamanyň töweregindäki maglumat galmagaly örän ula gitdi. Filmiň esasy tankytçylarynyň biri Ilon Mask ýylyň soňuna çenli emeli aň tarapyndan «Odisseýanyň» deregini tutjak, doly göwrümli, «taryhy taýdan takyk» film çykarmagy söz berdi.
