Kumamoto welaýatynyň Kýusýu adasynda 2026-njy ýylyň 28-nji iýulynda bolup geçen 7,1 bal güýçli weýrançylykly ýertitreme iň iri ýapon korporasiýalaryny ýurduň günorta-günbataryndaky birnäçe zawodlarynyň işini wagtlaýyn bes etmäge mejbur etdi.
Adatdan daşary ýagdaý ýarymgeçirijiler we awtoulag kärhanalarynyň jemlenenligi sebäpli ýerli "Silikon jülgesi" diýlip atlandyrylýan Ýaponiýanyň esasy senagat zolagyna täsir etdi. Önümçilikdäki arakesme enjamlary barlamak, ýerli zeperleri (jaýryklary we syzmalary) aradan aýrmak, şeýle hem ýollaryň weýran bolmagy sebäpli logistikadaky giň göwrümli näsazlyklar bilen baglanyşyklydyr.
Awtoulag senagatyndaky ýagdaý
Toyota Motor: Fukuoka welaýatyndaky "Toyota Motor Kyushu" golçur kompaniýasynyň üç zawody azyndan 5-nji awgusta çenli doly togtadyldy. Olaryň iň möhümi Lexus ES, UX, NX we RX awtoulaglary öndürilýän Miýatadaky zawodydyr. Şeýle hem bu kärhanalarda hereketlendirijiler we gibrid güýç gurluşlary üçin şaýlar öndürilýär. Düzüm bölekleriniň ýetmezçiligi sebäpli Honsýu adasynda (Aiti welaýaty) ýeke-täk konweýer hem durzuldy.
Şol bir wagtyň özünde kompaniýa «ejir çeken işgärler ýa-da önümçilik desgalaryna zeper ýetendigi barada maglumat ýok» diýip takyklady.
Işleriň gaýtadan dikeldilmegi howpsuzlyk barlaglary we ýagdaýa baha berlenden soň meýilleşdirilýär.
Nissan Motor: Fukuoka welaýatyndaky "Nissan Motor Kyushu" we "Nissan Shatai Kyushu" zawodlarynyň hatarlary bölekleýin togtady. Sehleriň özlerine zeper ýetmedi, ýöne ýerli üpjün edijilerden awtoulag şaýlarynyň getirilmegindäki gijikdirmeler ýolsuz ulaglaryň (şol sanda Infiniti QX80 we Nissan Patrol) ýygnalmagyny haýallatdy. Häzirki wagtda "Nissan" ýertitremäniň merkezinden 150 km uzaklykda ýerleşýän zawody barlaýar. Bu kompaniýanyň Ýaponiýadaky iň iri meýdançasy bolup, onda kuzowlary kebşirlemek, boýamak, ahyrky ýygnamak hem-de "Nissan" we "Infiniti" modellerini eksporta taýýarlamak işleri ýerine ýetirilýär.
Honda Motor: Kompaniýa Ozudaky (Kumamoto welaýaty) zawodynyň ýapylyş möhletini suw syzmalaryny aradan aýyrmak we elektronikany barlamak üçin hepdäniň ahyryna çenli uzaltdy. Bu desga kompaniýanyň motosiklleri we güýç enjamlaryny çykarmak boýunça Ýaponiýadaky ýeke-täk önümçiligidir.
Umuman alanyňda, awtoulag pudagynda logistikadaky säwlikler we birinji derejeli üpjün edijileriň (Tier-1) – maşynlary konweýerde ýygnamak üçin awtoulag konsernlerine (Toyota, Nissan, BMW we beýlekiler) göni detal, uzel we taýýar ulgamlary berýän kompaniýalaryň işiniň durmagy esasy töwekgelçilige öwrüldi. Mysal üçin, "Aisin" we "Ahresty" zawodlarynyň durmagy Täze "Lexus" we "Infiniti" modelleriniň ABŞ-nyň we Ýewropanyň bazarlaryna iberilmeginde gijikdirmelere getirip biler. Şol bir wagtyň özünde, bilermenler awtoulag konsernleriniň goşmaça iş sagatlary arkaly möçberleriň çalt öwezini dolup biljekdigine ynanýarlar.
Elektronika we himiýa senagaty pudagyndaky ýagdaý
Sony: Kumamotodaky smartfonlar üçin matrisalary we fotosensoralary çykarmak boýunça ýöriteleşen tehnologik merkeziň işini wagtlaýyn doňdurdy. Işgärler göçürildi, hünärmenler arassa otaglara we enjamlara ýetirilen zyýana baha berýärler.
Renesas Electronics: Kumamotodaky awtoulag mikroçiplerini öndürýän iki zawody duruzdy. Desgalarda suw syzmalary, diwarlaryň ýarylmagy we üçek paneliniň ýykylmagy bellige alyndy. Tapgyrlaýyn işe girizmeklik 5-nji awgusta meýilleşdirilýär.
Tokyo Electron: Çipleri döretmek boýunça iň iri enjam öndürijisi sebitdäki iki zawody wagtlaýyn duruzdy we geljek hepdäniň başyna çenli işi doly dikeltmegi meýilleşdirýär.
Mitsubishi Electric: Kosi we Kikuti şäherlerindäki zawodlary saklady, soňra bolsa güýç ýarymgeçirijilerini çykarmak boýunça hatarlaryň ýagdaýyna baha bermek üçin arassa otaglaryň işini bölekleýin täzeden başlady.
Mitsubishi Chemical: Uto şäherindäki himiýa zawodynyň işini togtatdy.
Umuman alanyňda, elektronika pudagynda çipleri, kremniý plastinkalaryny we sensorlary ibermegi bes etmek howpy ýüze çykdy. Kumamoto welaýaty awtoulag çipleriniň global üpjün edijisi bolandygy sebäpli, "Sony" we "Renesas" kärhanalarynyň uzak wagtlap işlemezligi dünýäniň awtoulag konsernleri we galaktika öndürijileri, şol sanda Günorta Koreýanyň kompaniýalary üçin düzüm bölekleriniň gysga möhletli ýetmezçiligini döredip biler.
Belläp geçsek, ýertitremäniň netijesinde 35 adam heläk boldy, 120-den gowrak adam dürli derejede ýaralandy.
