Argentinanyň And daglarynyň çetki böleginde barlagçylar öň belli bolmadyk ägirt uly geometrik daş gurluşlaryň toplumyny tapdy.
Bu arheologik desga Mendosa welaýatynyň Kordilýera-del-Tigre dag gerşinde, deňiz derejesinden 3000 metrden gowrak belentlikde ýerleşýär. Ýokardan seredilende aýdyň görünýän äpet nagyşlary sebäpli, gurluş eýýäm Perudaky meşhur Naska geoglifleri bilen deňeşdirilýär. Şeýle-de bolsa, hünärmenler bu tapyndynyň sebit arheologiýasy üçin öň görlüp-eşidilmedik desgadygyny belleýär.
Toplum ilkinji gezek 2025-nji ýylyň maý aýynda hemra suratlary arkaly ýüze çykaryldy. Ýerli alpinist Karlos Gobbi daglyk ýeriň sanly kartalaryny öwrenýärkä, daş-töwerekdäki landşaftdan aç-açan tapawutlanýan geometrik şekillere üns berdi.
Tapyndyny ýerinde tassyklamak diňe 2026-njy ýylyň fewral aýynda mümkin boldy. Üç gözlegçiden ybarat topar iki gezek şowsuz synanyşykdan we dört günlük pyýada ýörişden soň, ýetmesi kyn bolan bu ýere bardy.
Gözlegçiler şol ýerde daş diwarlary, garymlary we diametri 27–35 metr aralygyndaky, biri-biri bilen dälizler arkaly birleşdirilen uly tegelek gurluşlary tapdy. Şol bir wagtyň özünde, desganyň ýüzünde keramika bölekleri, iýmit galyndylary ýa-da adamlaryň bu ýerde hemişelik ýaşandygyny görkezýän beýleki yzlar tapylmady.
Şonuň üçin hünärmenler bu toplumyň däp-dessur ýa-da dabaraly maksatlar üçin ulanylan bolmagy ähtimal diýen çaklamany öňe sürýär. Şeýle-de gurluşlaryň Ink imperiýasynyň döwrüne ýa-da ondan has irki ispanlardan öňki medeniýetlere degişli bolmagy mümkin diýen çaklama hem öwrenilýär. Häzirlikçe bu çaklamalaryň hiç biri tassyklanmady.
Tapyndyny Argentinanyň IANIGLA-CONICET ylmy merkezi bilen Ispaniýanyň Haena uniwersitetiniň hünärmenlerini birleşdirýän halkara ArqueoAndes taslamasynyň çäginde öwrenmek meýilleşdirilýär. Geljekki ekspedisiýalarda alymlar bu syrly gurluşlaryň takyk ýaşyny we näme maksat bilen gurlandygyny kesgitlemek üçin çökündileri seljerer we arheologik gazuw-agtaryş işlerini geçirer.
