19.06.2026 19:49
5.1k+
Saud Arabystanynda ilkinji halyflaryň biriniň ady ýazylan ýazgylar tapyldy
Saud Arabystanynyň Al-Mahd welaýatynda arheologlar yslam taryhynyň ikinji halyfy Omar ibn al-Hattabyň ady ýazylan gaýa ýazgylaryny tapdy.
13.06.2026 12:29
6k+
Alymlar 75 müň ýyllyk neandertalyň kelleçanagyny gaýtadan dikeltdi
Alymlar Şanidar gowagyndan tapylan, takmynan, 75 müň ýyllyk neandertalyň kelleçanagyny gaýtadan dikeltmegi başardy. Bu ylmy gözlegiň netijeleri «Antiquity» žurnalynda neşir edildi.
07.06.2026 20:06
3.6k+
Norwegiýada XI asyra degişli kümüş teňňelerden ybarat uly göwrümli hazyna tapyldy
Norwegiýaly arheologlar Rena şäheriniň golaýyndaky meýdançada wikingler döwrüne degişli bolan 4772 sany kümüş teňňeden ybarat gymmat bahaly hazynany ýüze çykardylar.
05.06.2026 11:37
3.9k+
Notr-Dam ybadathanasynyň aşagyndan 1700 ýyllyk gadymy tapyndylar ýüze çykaryldy
Pariždäki Notr-Dam ybadathanasynyň öňündäki meýdançada geçirilen gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda arheologlar ýaşy 1700 ýyla ýetýän ýüzlerçe gadymy tapyndyny ýüze çykardylar. Bu tapyndylar rim döwrüne, irki...
04.06.2026 18:07
7.4k+
Özbegistanda tapylan gadymy çaga kelleçanagynda operasiýa yzy ýüze çykaryldy
Özbegistanly we italiýaly alymlar gadymy gonamçylykda kelleçanagy deşilen bäş ýaşly çaganyň galyndylaryny tapdylar. Barlagçylar bu operasiýany Merkezi Aziýanyň çäginde mälim bolan iň gadymy, şeýle-de tutuş...
04.06.2026 11:11
3.3k+
Angliýada tapylan gadymy Müsür gaby sürme çüýşejigi bolup çykdy
Gözlegçiler 40 ýyldan gowrak mundan öň Angliýanyň Ýork şäherindäki arheologik gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda tapylan aýna gabyň Müsüre degişli, sürme saklamak üçin niýetlenen özboluşly bir gapdygyny...
23.05.2026 10:34
2.1k+
Arheologlar Şotlandiýada altyndan ýasalan iň gadymy diş protezleriniň birini tapdylar
Aberdin uniwersitetiniň alymlary Şotlandiýada altyn simden ýasalan seýrek diş protezini tapdylar. Çaklamalara görä, bu protez baryp XVI asyrda ulanylypdyr. Bu tapyndy Aberdindäki Keramatly Nikolaýyň...
22.05.2026 15:41
4.1k+
Ylmy barlaglar adamlaryň kellesiniň soňky 100 ýylda has togalanandygyny ýüze çykardy
Adamyň kelleçanasynyň gurluşy soňky 100 ýylyň içinde ep-esli üýtgedi. Ýaponiýaly alymlaryň gelen şeýle netijesine esaslanýan ylmy iş American Journal of Biological Anthropology žurnalynda çap edildi.
21.05.2026 20:16
3.3k+
Taryhdaky ilkinji stomatolog: Altaý sebitinde stomatologik gatyşmanyň iň gadymy subutnamasy tapyldy
Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Sibir bölüminiň Arheologiýa we etnografiýa institutynyň alymlary Altaýdaky Çagyrskaýa gowagynda ýaşy takmynan 59 – 60 müň ýyl bolan neandertal adamsynyň azy dişini tapdylar.
20.05.2026 17:37
3.2k+
Mohenjo-Daronyň syry: gadymy megapolis sosial deňsizligi nädip ýeňipdir
Adamzat taryhynda ilkinji megapolisleriň döremegi, adatça, birmeňzeş gözgyny ýagdaýlara getiripdir diýlip hasap edilýär: ägirt uly baýlyklaryň hökümdarlaryň elinde jemlenmegi, ruhany elitanyň peýda bolmagy we...
20.05.2026 11:33
3.9k+
Meksikanyň jeňňelliklerinde maýýalaryň ýitip giden Sak-Balam şäheriniň täze yzlary tapyldy
Arheologlar Meksikanyň jeňňelliklerinde tapylan ýeriň maýýalaryň ýitip giden Sak-Balam şäheri bolup biljekdigine degişli täze subutnamalary hödürledi. Bu ýeriň ispan basybalyjygyndan soňra garşylyk görkezilen...
15.05.2026 11:33
3.4k+
Norwegiýanyň gündogaryndaky bir meýdanda 3000-den gowrak wikingler döwrüne degişli kümüş teňňe tapyldy
Gündogar Norwegiýada geçen aý ýurduň wikingler döwrüne degişli kümüş teňňeleriniň iň uly hazynasy tapyldy — aýyň ahyryna çenli arheologlar XI asyra degişli 3000-den gowrak nusgany tapdylar.
14.05.2026 14:30
5.7k+
EA Wezuwiý wulkanynda pida bolan pompeýliniň soňky pursatlaryny aýnada ýaly görkezdi
Arheologlar b.e. 79-njy ýylynda Wezuwiý wulkanynyň atylmagy netijesinde wepat bolan adamlaryň soňky pursadyny dikeltmek üçin emeli aň tehnologiýalaryny ulandylar. Pompeý arheologik parky tarapyndan hödürlenen...
13.05.2026 23:26
5.3k+
Türkiýede Afina Palladanyň iki metrlik heýkeli tapyldy
Türkiýäniň günorta-günbataryndaky gadymy Laodikeýa şäherinde alnyp barlan arheologik gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda gadymy grek hudaýy Afinanyň iki metrlik mermer heýkeli tapyldy.
10.05.2026 10:31
6.1k+
Horwatiýada bazaryň aşagyndan el degrilmedik rim gubury tapyldy
Horwatiýanyň Winkowsi şäherinde açyk bazaryň durkuny täzelemek işleri wagtynda arheologlar gadymy Sibalae şäherine degişli rim nekropolyny (gonamçylygyny) ýüze çykardy. Şol ýerde dolulygyna saklanyp galan we...
04.05.2026 18:22
3.2k+
Gruziýada bugdaýyň 8000 ýyllyk yzlary tapyldy
Gruziýada geçirilen arheologik barlaglar mundan 8000 ýyl ozal ýaşap geçen adamlar tarapyndan ekilen bugdaý yzlaryny ýüze çykardy. Bu tapyndy dünýäde çöreklik bugdaýyň gelip çykyşy baradaky ylmy garaýyşlara...
01.05.2026 15:59
4.6k+
Müsürde arheologlar faraon Ramses II-niň heýkelini tapdy
Arheologlar Eş-Şarkiýa sebitindäki gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda, çaklanylyşyna görä, faraon Ramses II-niň heýkelini tapdy. Bu barada Müsüriň Syýahatçylyk ministrliginiň metbugat gullugy habar berýär.
01.05.2026 11:25
4.1k+
Drezdeniň golaýynda 3300 ýyllyk bürünç hazyna tapyldy
Drezdeniň golaýyndaky Wilsdorf sebitinde taryhy 3300 ýyla barabar bolan bürünç şaý-sepler tapyldy. Bu gymmatly tapyndyny Ronald Meissner atly höwesjeň arheolog ýüze çykardy.
27.04.2026 15:24
5.1k+
Arheologlar Yssyk-kölüň düýbündäki suw astynda galan orta asyr şäheriniň syrlaryny açdylar
Halkara arheologik ekspedisiýasy Yssyk-kölüň Töru-Aýgyr obasynyň golaýyndaky suw howzunda geçirilen giň möçberli barlaglaryň netijelerini mälim etdi. Alymlar diňe bir orta asyr şäheriniň köçeleriniň kartasyny...
14.04.2026 17:01
3.4k+
Gadymy pelsepeçi Empedoklyň ýiten ýazgylary 2000 ýyldan soň tapyldy
Lýež uniwersitetiniň barlagçysy Natan Karlig biziň eýýamymyzdan öňki V asyra degişli bolan «Fizika» atly filosofiki poemanyň bir bölegini tapyp, onuň kime degişlidigini anyklady. Bu tekstiň awtory gadymy...
22.03.2026 16:03
4.2k+
Gadymy müsür hatdatlary 3300 ýyl öň häzirki ýaly ştrihler bilen ýalňyşlaryny düzedipdirler
Gadymy Müsüriň hatdatlarynyň papiruslardaky ýalňyşlary häzirki zaman kanselýariýa ştrihine meňzeş madda bilen düzedendikleri alymlar tarapyndan subut edildi. Bu barada Kembrijdäki Fiswilliam muzeýiniň hünärmenleri mälim edýärler
22.03.2026 04:40
4.6k+
Alymlar: adamzadyň diri galmagyna duýgudaşlyk sebäp bolupdyr
Adamzadyň müňlerçe ýyllaryň dowamynda ýitmän, gyrylman, arkama-arka ýaşap ýörmegine onuň güýji-de däl, akly-da däl, eýsem özgäniň derdine duýgudaşlyk etmek we gatnaşyk gurmak ukyby sebäp bolupdyr. Bu baradaky ýörite barlaglar arkaly gelnen ylmy makala Journal of Archaeological Science žurnalynda çap edildi
22.03.2026 03:03
2.7k+
Patyşalar jülgesinde syýahatçylaryň iki müň ýyl öň galdyran ýazgylary tapyldy
Müsüriň Patyşalar jülgesinde barlagçylar takmynan iki müň ýyl ozal syýahatçylar tarapyndan galdyrylan gadymy diwar ýazgylaryny tapdylar. Hindi dillerindäki bu ýazgylary biziň eýýamymyzyň I–III asyrlaryna degişli diýip hasaplaýarlar
11.03.2026 14:45
5.8k+
2000 ýaşly Bagdat batareýasy häzir hem işleýän bolup çykdy
Käwagt bir ownujak närse tutuş bir döwür baradaky düşünjäni üýtgedip bilýär. Arheologlaryň we inženerleriň arasynda bir asyra golaý wagt bäri çekeleşiklere sebäp bolup gelýän, «Bagdat batareýasy» ady bilen meşhur bolan syrly tapyndy bilen hem hut şeýle ýagdaý ýüze çykdy
10.03.2026 11:39
4.1k+
Pekinde Türkmenistanyň wekiliýeti Hytaýyň Milli muzeýine baryp gördi
Hyzmatdaşlyk boýunça Türkmen-hytaý hökümetara toparynyň ynsanperwer hyzmatdaşlyk boýunça kiçi komitetiniň 9-njy mejlisinden soň, Türkmenistanyň wekiliýeti Pekindäki Hytaýyň Milli muzeýine baryp gördi. Bu barada Türkmenistanyň Bilim ministrligi habar berýär
09.03.2026 16:49
22k+
Polşanyň tokaýlarynda gizlenip galan orta asyr şäherçesi tapyldy
Arheologlar Polşanyň günorta-gündogarynda örän gowy saklanan Kaplonosy Koloniýa – orta asyr şäherçesini ýüze çykardylar. Bu taryhy ýadygärlik Wlodawa şäheriniň golaýyndaky gür tokaýlaryň içinde nije asyrlap adam nazaryna ilmän saklanyp galypdyr
09.03.2026 10:54
2.9k+
Gadymy küýzeleriň seljermesi ýewropalylaryň müňlerçe ýyl mundan ozal näme iýendigini görkezýär
Alymlar gadymy ýewropalylaryň nahar bişirmek üçin dürli önümleri ulanandygyny anykladylar. Bu barlagyň netijeleri PLOS One žurnalynda çap edildi. Gadymy medeniýetlerde iýlen iýmit, adatça, küýze gaplaryndaky haýwan ýagynyň galyndylaryny seljermek arkaly öwrenilýär
07.03.2026 10:24
3k+
Şweýsariýanyň Alp daglarynyň jülgesinde 3500 ýyllyk bürünç palta we iňňebagjyk tapyldy
Şweýsariýanyň demirgazyk-günbataryndaky Leýmental jülgesinde takmynan 3500 ýyllyk bürünç palta we eşige dakylýan iňňebagjyk tapyldy. Bu tapyndylar yzygiderli arheologik barlaglaryň dowamynda ýüze çykaryldy diýip, Die Archäologie Baselland guramasy habar berýär
06.03.2026 10:44
2k+
Norfolkda wikingleriň seýrek duş gelýän altyn şaýy tapyldy
Angliýanyň Norfolk graflygynda seýrek duş gelýän altyndan taryhy gymmatlyk tapyldy. Seljerijileriň pikiriçe, bu şaýylar 865-nji ýylda Angliýa çozup giren skandinawlaryň Beýik butparazlar goşunynyň esgerine degişli bolupdyr
04.03.2026 16:19
4.8k+
Çybynlaryň «adam kastyna çykanyna» 1,8 million ýyl bolupdyr
Biologlar mör-möjekleriň DNK-syny seljerip, çybynlaryň adamy çakmak arkaly iýmitlenip başlamagynyň takmynan 1,8 million ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýada ýüze çykandygy baradaky netijä geldiler. Çybynlar adam üçin iň wehimli mör-möjekler hasaplanylýar
04.03.2026 14:38
3.9k+
Barlagçylar rimlileriň hakykatdan hem Pireneý daglaryndan altyn gazyp alandygyny subut etdiler
Barlagçylar rimlileriň Pireneý daglarynyň ispan böleginden altyn gazyp alandygynyň ilkinji göni subutnamasyny aldylar. Arheologlar gadymy magdan känlerini öwrendiler, ol ýerden çylşyrymly gidrotehniki desgalary we uly suw howdanynyň galyndylaryny tapdylar
27.02.2026 20:58
3.3k+
Tirannozawr reks: sekiz tonnalyk «towuk» ýaly hereket edipdir
"Ýura döwrüniň seýilgähindäki" (film) ýeri sarsdyryp ýöreýän agyr tirannozawr reks baradaky düşünjämizi gaýtadan gözden geçirmeli bolarys. Royal Society Open Science žurnalynda çap edilen täze ylmy barlag, hek asyrynyň bu gazaply ýyrtyjysynyň häzirki zaman guşlaryna meňzeş ýagdaýda, ýagny aýaklarynyň barmaklarynyň ujunda hereket edendigini subut edýär
27.02.2026 11:59
2.6k+
Singapurda deňziň düýbünden Ýuan döwrüne degişli iň uly farfor toplumy çykaryldy
Suwa çümen «Temasek Wreck» gämisiniň bortunda suwasty barlaglaryň taryhynda Ýuan döwrüniň iň uly seýrek gök-ak farfor toplumy tapyldy. Bu açyş barada Günorta-Gündogar Aziýa barlaglar institutynyň ekspedisiýa ýolbaşçysy doktor Maýkl Flekker habar berdi
27.02.2026 11:23
2k+
Arheologlar Eýranyň Kuzaran jülgesinde 5000 ýyllyk «býurokratiýa» arhiwini tapdylar
Eýranyň günbatarynda ýaşy takmynan 5000 ýyla deň bolan, 7000-den gowrak möhür yzyndan, žetonlardan we toýun heýkeljiklerden ybarat bolan täsin toplum tapyldy. Phys.org neşiriniň habar bermegine görä, bu gymmatlyklar Kuzaran jülgesindäki Tape-Týaline ýadygärliginde geçirilen barlaglar wagtynda ýüze çykaryldy
25.02.2026 06:08
8.6k+
Panamada müň ýyldan gowrak taryhy bolan altyn şaý-sepli gadymy mazar tapyldy
Panamada arheologlar adam süňkleri, altyn şaý-sepler we toýun gap-gaçlar saklanyp galan, müň ýyldan gowrak ýaşy bolan gadymy mazary ýüze çykardylar. Bu täsin açyş Panama-Siti şäherinden takmynan 200 kilometr günorta-günbatarda ýerleşýän Nata sebitindäki El-Kano arheologik ýadygärliginde hasaba alyndy
24.02.2026 18:28
6k+
250 million ýyllyk deňiz amfibiýasynyň galyndylary mezozoý eýýamynyň ýyrtyjylary baradaky syrlary açdy
Alymlar mundan 60 ýyl ozal Awstraliýanyň demirgazyk-günbatar sebitinden tapylan we takmynan 250 million ýyl ozal ýaşap geçen deňiz amfibiýalarynyň galyndylaryny gaýtadan öwrendiler. Bu tapyndylar uzak wagtlap muzeý kolleksiýalarynda saklanyp, öwrenilmän galypdy
21.02.2026 17:18
9.1k+
Müsürde üsti altyn bilen örtülen 4300 ýyllyk abat mumiýa tapyldy
Arheologlar Müsüriň Sakkara nekropolyndan 4300 ýyl ozal möhürlenen hek daşyndan ýasalan sarkofagy açdylar. Onuň içinden altyn çaýylan, heniz ellenmedik görnüşde mumiýa tapyldy. Earth neşiriniň habar bermegine görä, 15 metrlik şahtanyň düýbünden tapylan bu gubur Gadymy patyşalygyň Bäşinji we Altynjy nesilleriniň döwrüne degişlidir
20.02.2026 14:55
6k+
Ýaponiýanyň gadymy "gaplaňlary" hakykatda gowak arslanlary bolup çykdy
Uzak wagtlap Ýaponiýanyň adalarynda gadymy döwürlerde gaplaňlaryň ýaşapdyr diýlip hasaplanýardy. Emma täze geçirilen DNK barlaglary bu ýyrtyjylaryň aslynda meşhur gowak arslanlarydygyny subut etdi. Häzirki wagtda Ýaponiýanyň tebigatynda ýolbars ýa-da gaplaň ýok
19.02.2026 22:40
5.5k+
Alymlar gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biriniň sanly modelini döredýärler
Barlagçylar topary gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biri hasaplanýan Aleksandriýa (Faros) maýagynyň üç ölçegli sanly modelini döretmäge başladylar. Beýikligi 120 metre ýetip, Aleksandriýa limanynda ýerleşen bu maýak diňe Gizadaky Heops piramidasyndan (146,6 m) pes bolupdyr
19.02.2026 15:30
6.7k+
Tutanhamonyň duşmanlaryny dep eden «sandallary» görkezildi
Arheologlar Tutanhamonyň aramgähinden tapylan we iç ýüzünde faraonyň el-aýagy daňylgy duşmanlary şekillendirilen gyzykly bir jübüt sandaly görkezdiler. Takmynan, 3 300 ýyllyk taryhy bolan bu aýakgap 1922-nji ýylda britaniýaly arheolog Goward Karter tarapyndan tapylypdy
…
Copyright © 2026 TMCARS News. All rights reserved.