Ýaponiýaly arheologlar, takmynan, 2900 ýyl ozal ýasalan, ýüzi inçe nagyşly, gyzyl tegmilt yzlary saklanan toýun gulakhalkany tapdylar. Bezeg şaý-sepi Saýtama şäherindäki Sinpukudzi atly gorganda ýüze çykaryldy.
Tapyndy ilkinji gezek 2026-njy ýylyň 14-nji noýabrynda arheologik ýadygärlikde barlaglaryň başlanmagyna 100 ýyl dolmagy mynasybetli geçiriljek çärede köpçülige görkeziler.
Gulakhalkanyň diametri 8 santimetr çemesi. Onuň ýüzüne aralarynda boş ýer goýlan burum-burum çyzyklar we beýleki bezeg nagyşlary salnypdyr. Gulakhalkanyň käbir ýerlerinde toýnuň galyňlygy bary-ýogy 1 millimetre deňdir. Ýüzünde saklanyp galan gygylt tegmilt onuň ilkibaşda has öwüşginli bolandygyny çaklamaga esas berýär.
Bu tapyndy Ýaponiýada ilkinji döwletleriň döremeginden öňki uzyn taryhy döwür bolan Dzýomon eýýamyna degişlidir. Şol döwürde adamlar küýzegärçilik önümlerini, zähmet gurallaryny we dürli görnüşli bezeg şaý-seplerini ýasapdyrlar. Saýtamada tapylan gulakhalka gadymy ussalaryň döwlegen toýun bilen nähili nepis işläp bilendigini görkezýär.
Şäheriň bilim müdirliginiň aýtmagyna görä, şuňa meňzeş bezeg şaý-sepleri öň Gunma prefekturasynyň Kirýu şäherindäki Sennami-Ýato we Tokiodaky Simofuda arheologik ýadygärliklerinde hem tapylypdyr. Bezeg şaýlarynyň görnüşleriniň we nagyşlarynyň meňzeşligi gadymy ilat toparlarynyň arasynda umumy çeperçilik däpleriniň bolandygyna we olaryň özara gatnaşyk saklandyklaryna şaýatlyk edýär. Ýöne häzirlikçe olaryň taýýar şaý-sepleri biri-birine nusga hökmünde berendiklerini ýa-da her tarapyň özbaşdak öwrenendigini anyklamak mümkin däl.
Alymlar gulakhalkanyň tapylan ýeriniň jaýlanyş dessury bilen baglanyşykly bolmagynyň mümkindigini hem çaklaýarlar. Eger şeýle bolsa, bu şaý-sepiň şol ýerde jaýlanan adama degişli bolmak ähtimallygy-da bar. Şahsy bezeg şaý-sepleri gadymy jemgyýetleriň ýaşaýyş derejelerini we däp-dessurlary öwrenmäge ýardam edýär. Ýöne entek bu gulakhalkanyň anyk nähili maksat bilen ulanylandygyny aýdyp bolmaýar.
Sinpukudzi gorganynda gazuw-agtaryş işleri 1926-njy ýylda başlanypdyr. Geçen bir asyryň dowamynda bu ýerden küýzegärçilik önümleri, toýundan ýasalan şekiljikler we Dzýomon eýýamynda ýaşan adamlaryň gündelik durmuşyny hem-de edim-gylymlaryny öwrenmäge mümkinçilik berýän beýleki tapyndylar ýüze çykaryldy. Täze tapylan gulakhalka ýubileý çäresiniň esasy gymmatlyklarynyň birine öwrüler.
