Çilide guraklykdan we tokaý ýangynyndan gorkmaýan gadymy kömelek tapyldy

Düýn, 13:452,428
1 / 3

Biologlar Çiliniň günortasyndaky Alerse-Kostero milli parkynda parazit kömelegiň seýrek duş gelýän täze görnüşini — Papiliomyces australis-i tapdylar. Ol mör-möjekleriň hasabyna ösýän kömelekleriň (entomopatogen organizmleriň) gadymy ewolýusion şahasydyr.

Kömelek Günorta Amerikanyň çäginde tapylan gadymy Papiliomyces urugynyň iň ilkinji wekili we dünýä boýunça iň günorta çäkde tapylan şeýle görnüş bolup durýar. Mundan öň bu hili organizmler diňe Aziýada (Hytaýda we Nepalda) tapylýardy.

Bu görnüş ýer astynda gadymy inçe sapaklar (Hepialidae) maşgalasyna degişli «arwah kebelekleriniň» önümçilik liçinkalaryny zäherleýär. Ol pida bolan mör-möjegi iýmit çeşmesi hökmünde ulanyp, göni onuň içinde gögerip ösýär. Mör-möjege ornaşmak bilen, kömelek onuň bedenini sklerosiýa — ýagny kömelek öýjüklerinden emele gelen dykyz we örän berk gurluşa öwürýär. Şeýle gorag kapsulasy organizme ýyllar boýy uky ýagdaýynda galmaga mümkinçilik berýär. Şunlukda oňa aşa güýçli guraklyk, çakdanaşa sowuklar we tokaý ýangynlary hem hiç hili zyýan ýetirip bilmeýär.

Alymlar Papiliomyces australis-iň daşardan getirilmän, eýsem ýerli haýwanat dünýäsi bilen bilelikde ýaşamagyň gadymy nusgasyny saklap, müňýyllyk agaçlaryň kökleriniň astynda, Çiliniň tokaý topragynda millionlarça ýyl bäri gizlin ýaşap gelendigini belleýärler. Biologlar ösümlikleri goramakda ony howpsuz ekologik biopestisid (tebigy zyýankeşlere garşy serişde) hökmünde ulanmagyň mümkinçiliklerini öwrenmegi meýilleşdirýärler.

Copyright © 2026 TMCARS News. All rights reserved.