1959-njy ýylyň 2-nji awgustynda 18 ýaşly Pele soňlugy bilen öz karýerasynda iň gowy diýip atlandyran goluny geçirdi. Bu ýagdaý «Žuwentus» toparyna garşy duşuşygyň ikinji ýarymynyň 42-nji minutynda boldy («Santos» topary şol duşuşykda 4:0 hasaby bilen ýeňiş gazandy, Pele bolsa het-trik etdi).
Bu top girizilenden soň, futbolçy tomaşaçylaryň ýanyna ylgap baryp, ýokary bökdi we ýumrugy bilen howany urdy – onuň goldan soňky meşhur baýram ediş hereketi hut şeýle dörän diýlip hasaplanýar.
Gynansak-da, bu pursatyň özi ýitirilen: şol duşuşykda ne teleýaýlym, ne-de kino düşürilişi geçirilipdi. Şol sebäpli 67 ýyllap bu waka diňe ýatlamalarda ýaşady, material subutnamalaryndan bolsa diňe bir fotosurat saklanyp galdy (top eýýäm derwezä tarap uçup barýar, derwezeban bolsa otuň üstünde ýatyr).
Dürli çeşmelerde hüjümiň jikme-jiklikleri tapawutlanýardy. Häzirki pikire görä, Pele ilkinji garşydaşyny aldap geçdi, soňra topy ýere gaçyrmazdan, ony yzygiderli ýene iki goragçynyň we Maio di Onsa atly derwezebanyň üstünden geçirip, kellesi bilen derwezä girizdi.
Indi hünärmenler emeli aňyň (EA) kömegi bilen ýitirilen epizody täzeden döretdi
Google DeepMind kompaniýasy Peläniň maşgalasy, taryhçylar we şaýatlar bilen bilelikde epizody rekonstruksiýa etmek boýunça uly göwrümli iş geçirdi. Bu iş iki ýyl töweregi wagt aldy. Netije eýýäm Pele muzeýinde görkezilýär.
Döretmek işi birnäçe esasy tapgyrdan ybarat boldy:
- Arhiwleri toplamak: Taryhçy Anita Lukkezi we onuň topary 2000-e golaý resminamany (gazetler, stadion çyzgylary, kartalar, tomaşaçylaryň eşikleriniň fotosuratlary, çagalaryň çyzgylary) – jemi 3600-den gowrak şekilleri toplady. Oýunçylaryň takyk ýerleşişini, hüjümiň ugruny, howa şertlerini we eşikleriň jikme-jikliklerini dikeltmek üçin şaýatlara arenanyň maketleri we shemalary görkezildi.
- Aktýorlar bilen hakyky düşürilişler: Neýroulgamyň özünden oýlap tapman, fizika esaslanmagy üçin, şol döwrüň eşiklerindäki we agyr deri toply dublýorlar kombinasiýany meýdançada janly gaýtalady. Hereketleri 6 kamera ýazga aldy.
«Bu ýöne bir prompt girizmek däldi. Hemme zat meýdançada başlandy» – diýip, Google AI & Gemini-yň ýerine ýetiriji döredijilik direktory Keý Keý Woker «Cannes Lions» çäresinde gürrüň berýär.
- Neýroulgamlar arkaly işlemek: Veo 3-üň esasyndaky Performance Control tehnologiýasynyň kömegi bilen wideodan kaskadýorlaryň üç ölçegli geometriýasy alyndy. Dublýorlaryň bedenlerine ýaş Peläniň daşky keşbi geçirildi, 1959-njy ýylyň stadionynyň binagärligi dikeldildi, bulutly howa we tomaşaçylar goşuldy. Şeýle hem işde Gemini Omni we Nano Banana Pro ulanyldy.
- Jemleýji montaž: VFX-hudožnikleri reňkleri birleşdirdi, topy goşdy, «sanly tikinleri» aýyrdy we hakyky hronika effekti üçin materialy hakyky kinolentadan geçirdi.
2004-nji ýylyň irki kompýuter grafikasyndan («Pele baky» filmi) tapawutlylykda, täze iş tapylan arhiw lentasynyň duýgusyny berýär.
Hünärmenler hilli dikeltmek işiniň diňe köp sanly garaşsyz taryhy yzlaryň bolan ýagdaýynda mümkindigini belleýär. Bu taslama dokumentalistler üçin öňki wakalaryň ýetmeýän taraplaryny ünsli dikeltmäge mümkinçilik berýän täze žanry açýar.
Şol bir wagtyň özünde ÝUNESKO emeli aň tehnologiýalarynyň medeni mirasyň hakykylygyny bulaşdyrmaga ukyplydygyny duýdurýar. Ýalan maglumatlaryň öňüni almak üçin sport rekonstruksiýalary kadrlaryň gelip çykyşyny tassyklaýan C2PA ýaly standartlary ulanmak bilen hökman belgilenmelidir.
