Halkara astrosurat bäsleşigi bolan «ZWO Astronomy Photographer of the Year 2026» («Ýylyň astronomik fotosuratçysy») bäsleşiginiň guramaçylary şu ýylky ýeňijileriň sanawyna giren suratlaryň bir bölegini köpçülige görkezdiler. Olary synlap, gatnaşyjylaryň nazaryna düýpgöter dürli görnüşli kosmos we howa hadysalary: Aý şöhlesini ýapynan garly dag gerişlerinden başlap, aňrysy görünýän dumanlyklaryň we bulutlaryň arasyndaky bölekleýin Gün tutulmasynyň hem ilendigini bilmek bolýar.
2026-njy ýylda bäsleşige 769 gatnaşyjydan 4 000-e golaý iş gelip gowuşdy. Finalçylaryň doly sanawy, şeýle hem ýeňijileriň we baýrakly orunlary eýelänleriň atlary 17-nji sentýabrda geçiriljek ýörite onlaýn sylaglama dabarasynda yglan ediler.
Aşakda bäsleşigiň gysga sanawyna giren saýlama işler görkezilendir:
«Sietlyň üstünde dogan Aýyň altyn şapagy» (Golden Moonrise Over Seattle)
Awtor: Ey Jey Smadi (AJ Smadi). Surata düşürilen ýeri: Sietl, Waşington, ABŞ.
Suratda tomusky Gün ýaşyp barýan wagty, garaňky gatlyşyp uglan çagy Sietl şäheriniň üstünden narynç reňkli Bekre balykly Aýyň (Osetrowaýa Luna)* dogşy şekillendirilipdir. Awtoryň bellemegine görä: «Aýyň Sietlyň asman gümmezinde şöhlelenýän reňki bütin şähere altyn öwüşgin saçýar. Onuň goýy we nepis şöhlesi bolsa şäheriň çylşyrymly arhitekturasynyň tekiz çyzyklary we el degmedik tebigy landşafty bilen ajaýyp utgaşyp, surata aýratyn bir çeperçilik we janlylyk berýär».
«Andromedanyň gyrmyzy girdaby we sapfir pyntyklary» (The Crimson Vortex and Sapphire Blossoms of Andromeda)
Awtorlar: Çuhon Ýuý (Chuhong Yu) we Szomin Wan (Zuoming Wang). Surata düşürilen ýeri: Çžuanhe şäheri, Lýaonin welaýaty, Hytaý.
Andromeda galaktikasynyň (M31) adaty we infragyzyl şöhleler arkaly düşürilen bu çuň görnüşli suraty onuň iki hili tebigatyny – merkezindäki ägirt uly gara deşige tarap aýlanyp gidýän, ionlaşan gazyň gyrmyzy girdaby we onuň gollaryndaky sapfir reňk «güller» – ýagny täze ýyldyzlaryň döräp oturan açyk gök reňkli ojaklary açyk-aýdyň görkezýär.
Suratyň awtorlary özleri hem bu surata haýran galan bolarly. Olar: «Biz galaktikanyň içindäki solgun ýyldyzlary, şeýle hem onuň merkeziniň golaýyndaky şol girdaby aýratynlykda seljerip bilendigimize özümiz hem haýran galdyk» diýip, eden işlerinden galan täsirleri tomaşaçylar bilen paýlaşdylar.
«Günüň ýaşýan wagty Parižiň üstündäki Super-Aýyň ýoly» (Supermoon Path Over Paris at Sunset)
Awtor: Marten Žiro (Martin Giraud). Surata düşürilen ýeri: Medon, Il-de-Frans, Fransiýa.
Bu birnäçe suratyň birleşdirilmeginden dörän surat bolup, ol 2026-njy ýylyň ilkinji dolan Aýynyň asmana göteriliş ýoluny görkezýär. Şunda Aý, edil Eyfel diňi (suratçydan 6,3 km uzaklykda) we Sakre-Kýor ybadahtanasy (11,1 km uzaklykda) bilen bir çyzygyň ugrunda, örän laýyk we des-deňje ýerleşipdir. Ara daşlygyň örän uzakdygy sebäpli, suratda Aý şeýlebir äpet bolup görünýär.
Awtor: «Eger ýerimden ýekeje metr hem süýşen bolsam, bu ajaýyp görnüş bozulardy we surat şowsuz çykardy» diýmek bilen, kämil eserde hemme zadyň öz ýerinde bolmalydygyny nygtaýar.
«Şweýsariýanyň Alplarynyň üstündäki C/2025 A6 (Lemmon) kometasy» (Comet C/2025 A6 (Lemmon) Over the Swiss Alps)
Awtor: Ýakob Zaner (Jakob Sahner). Surata düşürilen ýeri: Tueç, Graubýunden, Şweýsariýa.
Bu surat ir säher bilen C/2025 A6 (Lemmon) kometasynyň asmandaky görnüşini görkezýär. Suratçy bu pursady düşürmek üçin täze Aýyň öňüsyrasyndaky iň soňky dury gijäni tutmak maksady bilen, Şweýsariýanyň Alp daglarynyň iň çuň ýerlerine çenli gidipdir.
Awtoryň aýtmagyna görä, alnan netije dagyň içinde 4 sagatlap pyýada ýöräniňe hem-de sarp edilen wagta doly degipdir, daglyk görnüş bolsa suratyň öň tarapyny iň kämil derejede bezemäge kömek edipdir.
«Kölegeli Aý» (Shadow Moon)
Awtor: Riçard Addis (Richard Addis). Surata düşürilen ýeri: Wollasi, Mersisaýd, Angliýa.
Bu surat – 2025-nji ýylyň aprel aýynda, Beýik Britaniýa üçin seýrek bolan asmanyň iki hepdeläp aýna ýaly dury bolýan wagtynda düşürilen, Aýyň täze dogan gününden, tä dolýança geçen ähli tapgyrlarynyň birleşdirilmeginden dörän şekildir. Bu surat Aýyň ýüzündäki ähli kölegeleri örän takyk we ilik-düwme görkezýär. Adatça Aý dolan wagty (göni ýagtylyk düşendigi sebäpli) bu kölegeler asla görünmeýär.
«Te Hoho gaýasynyň ýanynda Aýyň dogşy» (Te Hoho Rock Moonrise)
Awtor: Ewan Makkeý (Evan McKay). Surata düşürilen ýeri: Kafedral aýlagy, Waýkato, Demirgazyk ada, Aotearoa (Täze Zelandiýa).
Bu Aý dogmaly wagtynyň öňüsyrasyndaky gysga wagt aralygynda düşürilen giň görnüşli suratdyr. Awtor ilki garaňky gatlyşyp ugran çagy enjamynyň polýar okuny sazlap, asmany, soňra bolsa dogan Aýyň öwüşgini bilen birenaýy yşyklandyrylan öň tarapdaky gaýany surata düşürýär. Asmandaky dumanlyklary has aýdyň we dury görkezmek üçin bolsa, asman ýörite iki zolakly filtr arkaly aýratynlykda surata alnypdyr.
«Täsinlikler dünýäsi» (Fairyland)
Awtor: Uroş Fink (Uroš Fink). Surata düşürilen ýeri: Welika Planina, Kamnik-Sawin Alplary, Sloweniýa.
Bu surat Welika Planina dag tekizligine bolan syýahaty görkezýär. Suratyň öň tarapynda şol ýere mahsus bolan agaçdan ýasalan çopan kümeleri, arka tarapynda bolsa Akmaýanyň Ýoly galaktikasynyň merkezi böleginiň ähli gözelligi bilen asmana göterilip barýan wagty şekillendirilipdir.
«Symgylt bölekleýin Gün tutulmasy» (Moody Partial Solar Eclipse)
Awtor: Jeyms Makbit (James McBeath).
Bu surat 2025-nji ýyldaky bölekleýin Gün tutulmasyny görkezýär. Ol ýaz paslynyň bir ertiri, ýerli seýilgähde asmandan çaltlyk bilen süýşüp barýan bulutlaryň arasyndan düşürilýär. Suratçy Gün tutulmasyny yzarlap we ony ýoldan geçýän adamlara görkezip, birnäçe sagat wagtyny sarp etdi. Ýüzlerçe pursadyň arasyndan awtor edil şu suraty saýlap aldy we bulutlaryň Günüň daşyny jaýdar gurşap alandygy sebäpli, ony «hakyky ertekiler ýaly syrly pursat» diýip atlandyrdy.
«Asylgy plazma» (Suspended Plasma)
Awtor: Mario Kogo (Mario Cogo). Surata düşürilen ýeri: Montiçello-Konte-Otto, Wiçensa, Italiýa.
Bu suratda Günüň gyrasy tersa reňklerde we has güýçlendirilen öwüşginde görkezilýär. Suratda magnit güýçleriniň täsiri bilen lowurdap duran arka görnüşinde ýokary göterilýän filaprom (süýüm-protuberans) we gyzan plazmany kesip geçýän inçe süýüm görünýär. Reňkleriň tersine öwrülmegi bolsa suratyň gapma-garşylygyny güýçlendirmek we oňa üç ölçegli (3D) görnüş bermek üçin ulanylypdyr.
«Altyn Derweze köpüsiniň üstünde Aýyň ýaşyp, Günüň dogşunyň 15 minudy» (Fifteen Minutes of Moonset and Sunrise Over the Golden Gate)
Awtor: Fredrik Wolder (Fredric Walder). Surata düşürilen ýeri: San-Fransisko, Kaliforniýa, ABŞ.
Bu surat ýaşyp barýan dolan Aýyň aýratynlykda düşürilen bäş sany pursadynyň birleşmeginden döräpdir. Şekiller asmanyň reňkiniň goýy gökden (Weneranyň guşagy diýlip bilinýän lowurdawuk gülgüne reňk arkaly) tä «altyn sagatdaky» doly ýagtylyga çenli nähili üýtgeýändigini görkezýär. Awtor asmanyň reňkiniň we ýagtylygynyň ösüşini has aýdyň görkezmek üçin, suratyň her bir böleginde Aýyň diskiniň ýagtylygyny birmeňzeş derejede saklamagy başarypdyr.
«Men ýyldyzlara diň salýaryn» (I Hear the Stars)
Awtor: Žuan Ýordanow Serraleýru (João Yordanov Serralheiro). Surata düşürilen ýeri: Oldboro kenary, Saffolk, Angliýa.
Bu surat Oldboro kenaryndaky «Darak» (Scallop — Deňiz çigildemi) heýkeliniň üstündäki ýyldyzlaryň hereket ýollaryny görkezýär. Suratçy deňiz gyrasyndaky asudalygy we wagtyň geçişini ýyldyzlaryň hereketi arkaly görkezmek üçin örän uzak wagtlap amatly howa şertlerine garaşypdyr.
«Uly Ýedigeniň üstündäki meteor akymy» (Meteor Shower Over the Big Dipper)
Awtor: Çžipu Wan (ZhiPu Wang). Surata düşürilen ýeri: Sanmin, Fuszýan welaýaty, Hytaý.
Bu surat 2025-nji ýylyň dekabr aýynda Geminid meteor akymynyň bolan wagty düşürildi. Suratçy ilkibaşda ýörite ýumşadyjy filtr ulanyp, diňe Uly Ýedigen ýyldyzlar toparyny (Uly Aýy ýyldyz toplumynyň bir bölegini) surata almagy meýilleşdiripdi. Ýöne asmanda meteorlaryň gaty köpdügini görüp, enjamynyň sazlamalaryny üýtgetdi. Üç sagatlap dowam eden iş pursatynda onlarça meteory surata düşürmek başartdy.
«Aýyň alnynda» (Watched by the Moon)
Awtor: Žan-Fransua Želi (Jean-François Gely). Surata düşürilen ýeri: Arwýe, Prowans — Alplar — Mawy Kenar, Fransiýa.
Aý aýda bir gezek, edil Gün ýaşyp barýan wagty asmana göterilýär. Awtor meşhur Brik-Buşe dag gerşini suratyň merkezinde goýup, edil şol ajaýyp pursady doňdurmagy başarypdyr.
«Kozi suw howdanynyň üstündäki demirgazyk ýalkymy» (Aurora Over Causey Reservoir)
Awtor: Semuel Mors (Samuel Morse). Surata düşürilen ýeri: Weber okrugy, Ýuta, ABŞ.
Bu demirgazyk ýalkymynyň ýekeje gezekde düşürilen pursady bolup, onda suratlary birleşdirmek ýa-da başga hili üýtgeşmeler ulanylmandyr. Suratçy bu suraty düşürýänçä bulutly howa we ýalkymy görmäge gelen adamlaryň döreden dyknyşykly ulag gatnawy bilen ýüzbe-ýüz boldy. Suraty işläp taýýarlan wagty awtor gyzyl asman bilen gapma-garşylygy has aýdyň görkezmek üçin, az-kem gök reňki agdygrak beripdir.
«Öwüşginli ýalkym we şaglawuk» (Colourful Aurora and Waterfall)
Awtor: Ifan Saway (Yifan Cao). Surata düşürilen ýeri: Godafoss şaglawugy, Tingeýarsweýt, Islandiýa.
Bu surat Islandiýanyň meşhur Godafoss şaglawugynyň üstünde asmany ýaşyl, gyzyl we kül reňklere boýan güýçli demirgazyk ýalkymyny görkezýär. Awtor dogry pursady tutmak üçin şol ýerde iki günläp galdy we her sagatda howa hem-de ýalkym çyzgylarynyň maglumatlaryny barlap durdy.
«Sesu-gesu-ka» (Setsu-getsu-ka)
Awtor: Takanobu Kurosaki (Takanobu Kurosaki). Surata düşürilen ýeri: Asahi, Toýama prefekturasy, Ýaponiýa.
Işiň ady ýaponlylaryň «Gar, Aý we Güller» diýmegi aňladýan gadymy jümlesine degişlidir. Tan döwrüniň hytaý poeziýasyndan (şahyr Bo Szýuýi) alnan bu şahyrana meňzetme ýylyň dört paslynyň tiz geçişini hem-de kämil gözelligini alamatlandyrýar. Gar (Setsu) gyşyň päkligini, Aý (Getsu) güýzüň gamgynlygyny hem-de aýdyň gijelerini görkezýär. Güller (Ka) bolsa ýazyň nyşany bolan sakuranyň gülleýşi bilen baglanyşdyrylýar.
Suratçy Funakawa derýasyny, Asahi dagyny we gülläp oturan sakurany Aýyň daşyndaky ýagty halkanyň hem-de seýrek duş gelýän atmosfera duga guşagynyň astynda surata düşürmegi başarypdyr. Sakuranyň gülleýşi bary-ýogy on gün töweregi dowam edýär. Şonuň üçin hem awtor onuň dagyň depesine gardan telpek geýen we seýrek tebigy hadysa bilen bir wagta gabat gelmegini «paslyň gudraty» diýip atlandyrdy. Surat hiç hili gurnalmasyz we birleşdirilmesiz, ýekeje gezekde düşürilendir.
«NGC 7293: Ulitka dumanlygy» (NGC 7293: The Helix Nebula)
Awtor: Umber Sedrik (Humbert Cédric). Surata düşürilen ýeri: Elki welaýaty, Kokimbo, Çili.
Bu surat gyzyl bulutlar bilen gurşalan ýaşyl göze meňzeýän Ulitka dumanlygynyň aýdyň şeklidir. Bu asman jisimi Kowus ýyldyzlar toparynda, Ýerden takmynan 650 ýagtylyk ýyly uzaklykda ýerleşýär. Ol mundan 10 000 – 12 000 ýyl ozal gyzyl ägirt tapgyrynyň ahyrynda özüniň daşky gatlaklaryny goparyp taşlan Gün görnüşli ýyldyzyň galyndysydyr.
«Gam 37: Günorta itbalyklary» ýa-da «Çäýnekdäki duman» (Gum 37: The Southern Tadpoles / 'Teapot Nebula')
Awtor: Ani Şastri (Ani Shastry). Surata düşürilen ýeri: El-Sous obserwatoriýasy, Rio-Urtado, Çili.
Bu surat günorta asmanyndaky HII-kompleksiniň şekillendirilmesidir. Awtoryň aýtmagyna görä, dumanlyk edil gök-mawy duman döküp duran älem çäýnegine meňzeýär. Suratyň gyzyl wodorod gerişleri dykyz gaz zolaklary bilen golaýda ýerleşýär, sowuk gök howa bolsa ionlaşma araçäklerini anyk görkezip, boşluklary doldurýar.
«Älem goňşulary: Gözel gyz we mahluk» (Cosmic Neighbours: Beauty and the Beast)
Awtorlar: Iszin Jwú (Yijing Zhu) we Sinhan Ýan (Xinghan Yang). Surata düşürilen ýeri: Urumçi, Sinszýan-Uýgur awtonom sebiti, Hytaý.
Bu suratda bir jübüt galaktika – çep tarapda spiral görnüşli Bode galaktikasy (M81) we sag tarapda Sigara galaktikasy (M82) şekillendirilipdir. Olar Ýerden 12 million ýagtylyk ýyly uzaklykda ýerleşýärler. Olaryň arasyndaky dartylma güýjüniň täsiri M82 galaktikasynyň merkezinde täze ýyldyzlaryň örän çalt emele gelmegine sebäp boldy. Suratda görünýän, äleme syçraýan gyzan wodorodyň gyzyl süýümleri hem edil şol sebäpli döräpdir.
«182 günlük solýarografiýa» (Solargraph 182 Days)
Awtor: Ksaweriý Wrobel (Ksawery Wrobel).Ugur: Enni Maunder adyndaky açyk kategoriýa (Annie Maunder Open Category).
Bu surat elde ýasalan kamera-obskura (pinhol) we ýagtylyga duýgur kagyz arkaly döräpdir. Suratdaky her bir çyzyk Günüň bir günüň dowamynda geçen ýoluny görkezýär, çyzyklaryň arasynyň üzülmegi bolsa howanyň bulutly bolandygyny aňladýar. Şäher şertlerinde Günüň hereket ýollaryny surata düşürmek üçin awtor kiçijik, tegelek alýumin gutylary ulanypdyr.
«Akmaýanyň ýoluna çuň nazar» (A Deep Look Into the Milky Way's Core)
Awtor: Ýakob Zaner (Jakob Sahner). Surata düşürilen ýeri: Koýreb, Windhuk oba okrugy, Namibiýa.
Bu surat takmynan 750 megapiksel ölçegindäki mozaika görnüşli şekillendirmedir. Suratçy bu işi iki sany kamera (biri RGB reňkleri, beýlekisi bolsa H-alfa çyzyklary üçin) arkaly döretdi. Surat böleklerini birleşdirýän wagty käbir optiki bökdençlikler (Nýuton halkalary) ýüze çykan hem bolsa, awtor kemçilikleriň köpüsini düzetmegi başardy we birnäçe hepdelik zähmetden soň taslamasyny tamamlady.
«Asman derwezesi» (Celestial Gate)
Awtor: Ýoşiki Abe (Yoshiki Abe). Surata düşürilen ýeri: Nagato şäheriniň kenary (Ýamaguti prefekturasy), Ýaponiýa.
Suratyň ön tarapynynda gaýa geçidindäki Motonosumi ybadathasynyň gadymy ýapon torii derwezesi şekillendirilipdir. Sintoizmde torii derwezesi adamlaryň dünýäsi bilen ruhlaryň dünýäsiniň arasyndaky araçägi aňladýar.
